Mayıs
18

1804- Napoleon Bonaparte, Fransa İmparatoru ilan edildi.

1898- Şair Faruk Nafiz Çamlıbel, İstanbul'da doğdu.

1929- Suşehri'nde 6.1 büyüklüğündeki depremde 64 kişi öldü.

1952- Gazeteci Yazar Sermet Muhtar Alus vefat etti.

1976- Zonguldak Ağır Ceza Mahkemesinde yargılanan Yahya Demirel tahliye edildi.

1976- TRT'nin ilk spikerlerinden Zafer Cilasun (37)  Ankara'da öldü. 

1980- Galatasaraylı ünlü futbolcu ''Baba Gündüz'' (Gündüz Kılıç) vefat etti.

1981- TBMM'nin eski başkanlarından Fuat Sirmen öldü.

1993- Sinema Sanatçısı Handan Adalı vefat etti.

1994- TSK'ye ait savaş uçakları, terör örgütü PKK'nın Irak'ın kuzeyindeki Zeli Kampı'nı bombaladı. Yüzlerce teröristin yok edildiği bildirildi. Hakkari, Bingöl ve Kahramanmaraş'taki operasyonlarda da 52 terörist öldürüldü.

1996- Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'e, İzmit'te İbrahim Gümrükçüoğlu tarafından suikast girişiminde bulunuldu. Demirel, olaydan yara almadan kurtuldu. Koruma Müdürü Şükrü Çukurlu kolundan, bir gazeteci ise ayağından yaralandı.

2000- Doç. Dr. Bahriye Üçok'un katledilmesinde kullanılan pakette tespit edilen parmak izinin, Umut Operasyonu çerçevesinde yakalanan Ferhan Özmen'e ait olduğu belirlendi. Belirlendi..... Belirlendi...... belirlenmeye devam ediyor.

2003- Türkiye'nin ilk özel rakı fabrikasının temeli, İzmir'in Menderes ilçesi Tekeli beldesinde atıldı. 

2006- Danıştay saldırısında ölen 2. Daire Üyesi Mustafa Yücel Özbilgin'in Kocatepe Camisi'ndeki cenaze törenine katılan eski başbakanlardan Bülent Ecevit, 
daha sonra gittiği evinde aniden tansiyonu yükselerek fenalaştı ve GATA'ya 
kaldırıldı. Beyin kanaması geçirdiği belirlenen Ecevit ameliyat edildi.

19

1881- Atatürk'ün Doğum Günü
Bir gün Cumhurbaşkanlığı umumi katibi Hasan Rıza Soyak Atatürk'e bir evrak getirir. Evrakta Atatürk'ün doğum gününün bildirilmesi rica edilir. Atatürk bunun üzerine bir süre düşünür. Annesinden işittiğine göre bir bahar mevsiminde doğduğunu hatırlar. Afet İnan ay ve gün için Atatürk'ün şöyle dediğini yazar:
"bu bir 19 Mayıs günü niçin olmasın?"
Atatürk'e arz edilen resmi evrak ve verilen cevap şöyledir;
Türkiye Cumhuriyeti 10.XI.1936
Hariciye Vekâleti
Protokol Dairesi Şefliği
u.no:21081
h.no:177
lefi:
Riyaset-i Cumhur Umumi Kâtipliğine
İngiltere maslahatgüzarı Mösyö Morgan, vekaletimize müracaat ederek reisicumhurumuzun yevmi veladeti münasebetiyle İngiltere Kralı Sekizinci Edvard tarafından hususi ve samimi bir tebrik telgrafı çekileceğini söylemiş ve Atatürk’ün doğum tarihinin bildirilmesini rica etmiştir.
Keyfiyeti arzeder ve İngiltere büyük elçiliğince taleb edilen malumat tensib buyurulduğu takdirde işarına musaadelerinizi rica eylerim.
riyaseticumhur evrakı hariciye vekili
3/7493 Elçi Türkgeldi
12-XI-1936
………………tarih ve ……………….ye cevaptır..
R.C.Atatürk’ün 19 Mayıs 1881 tarihinde doğmuş olduğunu arz ederim.
(İlgili evrak, Prof. Dr. Ayşe Afet İnan'ın Atatürk hakkında hatıralar ve belgeler adlı kitabından alınmıştır.)

Nail Öztaş'a teşekkürlerimizle,
 

1915- Kaymakam rütbesindeki Mustafa Kemal, Arıburnu cephesinde gösterdiği 
cesaret ve kahramanlık dolayısıyla Miralaylığa terfi etti.

1919- 9'uncu Ordu Müfettişi Mustafa Kemal Paşa, karargahıyla beraber Samsun'a çıkarak Milli Mücadele'yi başlattı.

1924- Musul sorunuyla ilgili Türk-İngiliz heyetleri arasında, ''Haliç Konferansı'' diye adlandırılan görüşmeler başladı. 9 Hazirana kadar sürecek görüşmelerden sonuç alınamayınca, konu Milletler Cemiyetine götürüldü.

1927- Türkçülük ve halkçılık görüşleriyle tanınan Ahmet Hikmet Müftüoğlu öldü.

1935- İngiliz casus T. E. Lawrence (Arabistanlı Lawrence) motosiklet kazasında öldü.

1939- Anadolu Ajansı, 1 Mart 1925'te şirkete dönüştürüldüğünde ilk Yönetim Kurulu Başkanı olan ünlü düşünce ve siyaset adamı Ahmet Ağaoğlu, İstanbul'da 
öldü. Ağaoğlu Ahmet Bey, Suşa'da (Karabağ-Azerbaycan) 1869'da doğdu.

1943- Ankara'da Gençlik Parkı törenle açıldı.

1945- İsmet İnönü'nün 19 Mayıs törenindeki konuşması, çok partili düzene geçişin sinyalini verdi: ''Harp zamanlarının ihtiyatlı tedbirlere lüzum gösteren darlıkları kalktıkça, memleketin siyaset ve fikir hayatında demokrasi prensipleri daha geniş ölçüde hüküm sürecektir.''

1975- ABD Senatosu, Türkiye'ye silah ambargosunun kaldırılmasını kararlaştırdı.

1975- 19 Mayıs Bayramı başkentte sönük geçti; gösteriler yapılmadı. TRT'nin İstanbul ve öteki kentlerdeki törenleri naklen yayınlamaması eleştirildi. Ankara'da elverişsiz hava koşulları öne sürülerek ertelenen törenler, daha sonra okulların tatile girişi bahane edilerek tamamen iptal edildi.

1981- Atatürk'ün Selanik'te doğduğu ev yeniden düzenlenerek Devlet Bakanı İlhan Öztrak tarafından hizmete açıldı. Atatürk'ün AOÇ'deki evinin benzerinin temeli, Başbakan Bülend Ulusu tarafından atıldı.

1986- Atatürk Uluslararası Barış Ödülü'ne değer bulunan NATO eski Genel  Sekreteri Josef Luns, ödülünü törenle aldı.

1997- Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, Atatürk Uluslararası Barış Ödülü'nü  Bosna-Hersek Türk Barış Gücü'ne verdi.

2000- Atatürk Uluslararası Barış Ödülü, KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş'a  verildi.

2004- Pop müziği sanatçısı Çetin Alp (57)  İstanbul'da öldü.

2006- Osmaniye-Gaziantep karayolunda, Afganistan ve Bangladeş uyruklu  kaçakları taşıyan arkası kapalı kamyonetin TIRa çarpması sonucunda 44 kişi öldü.

20

1481- II. Bayezid, Osmanlı tahtına oturdu.

1506- Kaşif Kristof Kolomb öldü.

1622- Osmanlı İmparatorluğu'nda isyancılar, ordu ve yönetimde  yenilik taraftarı Padişah II. Osman'ı tahttan indirip öldürdüler. Öldürülen ilk padişah olan ''Genç Osman''ın yerine ''Deli Mustafa'', ikinci kez tahta çıkarıldı. 

1878- II. Abdülhamit'i devirmek, Çırağan Sarayı'nda tutulan V. Murat'ı tahta çıkarmak amacıyla ''Çırağan baskını''nı düzenleyen Gazeteci Ali Süavi öldürüldü. 

1920- İlk hemşire okulu, Amiral Bristol Hemşire Mektebi hizmete girdi.

1928- Dil Encümeni Heyeti kuruldu.

1940- Devlet Konservatuvarı Kuruluşu Hakkında Kanun kabul edildi.

1963- Bazı ordu birlikleri, Ankara'da Talat Aydemir'in yönetiminde yeniden ayaklandı. (Bu kez girişimde bulunanlar yargılandı, 5 Temmuz 1964'de Aydemir ve Fethi Gürcan idam edildi.) Olayların ardından üç büyük ilde sıkıyönetim ilan edildi.

1971- Kısa adı TÜSİAD olan Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği kuruldu.
1982- Hattat Hamit (Aytaç) Bey öldü.

1983- 12 Eylül'ün ardından partiler kuruluyor: Anavatan Partisinin kuruluşuna ilişkin belgeler, İçişleri Bakanlığına verildi. ANAP Genel Başkanlığı'na Turgut Özal getirildi. Halkçı Parti (HP) kuruldu, Genel Başkanlığa Necdet Calp seçildi. Büyük Türkiye Partisi kuruldu, Genel Başkanlığa Ali Fethi Esener getirildi.

1990- Milli Savunma Bakanı Safa Giray, Hava Kuvvetlerinden, 17'si subay, 97'si astsubay olmak üzere 114 kişinin irticai örgütlerle ilişkileri olduğu için ordudan atıldığını açıkladı.

2000- Trabzon'un Beşikdüzü ilçesinde geleneksel mayıs şenlikleri dolayısıyla denize açılan 2 teknenin alabora olması sonucu 38 kişi boğuldu, 15 kişi yaralandı.

2007- Çeşitli sivil toplum örgütlerince düzenlenen ''Cumhuriyet Mitingi''nin sonuncusu Samsun'da yapıldı.

21

1847- Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (Defterhane-iş Amire Kalemi) kuruldu.

1927- Amerikalı havacı Charles Lindbergh, ''Sprit of St.Louis'' adlı uçağıyla New York'tan Paris'e uçarak, Atlas Okyanusu'nu geçen ilk pilot oldu.

1950- Demokrat Parti'nin 14 Mayıstaki seçimlerden galibiyetle çıkmasıyla Adnan Menderes Başbakan, Celal Bayar Cumhurbaşkanı oldu.

1960- Harp Okulu öğrencileri, hükümet aleyhine sessiz yürüyüş yaptı.

1971- Anayasa Mahkemesi, Milli Nizam Partisi'nin kapatılmasına karar verdi.

1971- Tiyatro sanatçısı Avni Dilligil (63)  öldü. 

1981- Atatürk'ün 100. doğum yıl dönümü törenlerle kutlandı.

1983- Avrupa Konseyinin, Avrupa medeniyetinin zenginliğini oluşturan kültürleri tanıtmak amacıyla düzenlediği sergilerden 18'incisi İstanbul'da ''Anadolu Medeniyetleri Sergisi'' adıyla açıldı.

1991- Hindistan Başbakanı Rajiv Gandhi öldürüldü.

1994- Hacda ''şeytan taşlama'' sırasında izdiham çıktı, yedisi Türk 185 hacı öldü.
1996- Örtülü ödenekten 5.5 milyar lira ile bazı kişi ve kuruluşları dolandırdığı öne sürülen Selçuk Parsadan, Balıkesir'in Altınoluk beldesinde yakalandı.

1997- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Vural Savaş, RP'nin ''Anayasa'nın laiklik ilkesine aykırı eylemlerin odağı haline geldiği'' gerekçesiyle sürekli kapatılması istemiyle Anayasa Mahkemesi'nde dava açtı.

1997- Gazeteci Mustafa Ekmekçi, Ankara'da 70)  öldü. 

2000- ''Umut Operasyonu''nda yakalanan Ferhan Özmen, Necdet Yüksel, Mehmet Gürova, Mehmet Kasap ve Takkı Selçuk Şanlı, Ankara Nöbetçi 1 Numaralı DGM'ce tutuklandı.

2004- Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, Anayasa değişikliğini onayladı. Devlet Güvenlik Mahkemeleri kaldırıldı.

2005- Eski milli futbolcu ve spor yazarı Şevki Şenlen 56)  vefat etti.

2006- Karadağ, Sırbistan'dan ayrılmak için düzenlenen referandumda bağımsızlığı seçti. 3 Haziranda da bağımsızlık ilan edildi.

2007- Ankara'nın Ulus semtindeki Anafartalar Çarşısı önündeki patlamada 6 kişi öldü, 3'ü ağır olmak üzere 91 kişi yaralandı.

22

1912- Hicivleriyle ünlü Şair Eşref öldü.

1931- Şampiyon Fenerbahçe, Yunanistan şampiyonu Olimpiyakos'u 1-0 yendi.

1947- ABD Başkanı Harry Truman, Türkiye'ye yapılacak yardımı imzaladı. Yardımı, ABD Dışişleri Bakanı Marshall'ın kontrol edeceği açıklandı. Aynı gün General Oliver başkanlığındaki ABD heyeti, Türkiye'ye yapılacak askeri yardımı görüşmek üzere yurda geldi.

1955- Aziziye Tabyası kahramanı Nene Hatun (97)  Erzurum'da öldü.

1958- İstanbul Süleymaniye'deki tarihi Siyavuş Paşa Konağı yandı.

1960- Haberleşmeye sansür koyan Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı, beş kişinin bir araya gelerek dolaşmasını yasakladı.

1960- Ressam İbrahim Çallı, İstanbul'da 78)  öldü.

1971- Bingöl'de 6.7 büyüklüğündeki depremde 878 kişi öldü.

1972- Richard Nixon, Sovyetler Birliği'ni ziyaret eden ilk ABD Başkanı oldu.

1980- Sovyetler Birliği'nin Afganistan'ı işgaline karşı çıkmak amacıyla Moskova Olimpiyatları'nı protesto eden ABD'nin çağrısına uyan Bakanlar Kurulu, Türkiye'nin de olimpiyatlara katılmaması yönünde karar aldı.

1982- Türkiye'nin Beşinci Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay öldü.

1988- Tanju Çolak (GS), Metin Oktay'ın 25 yıllık 38 gol rekorunu 39 golle kırdı.

1989- Siirt'in Şeyh Ömer mevkisinde, aralarında yabancı uyrukluların da bulunduğu 12 terörist ölü ele geçirildi.

1991- Nazım Hikmet Kültür ve Sanat Vakfı kuruldu. 

1996- Sanatçı Tanju Okan öldü.

23

1906- Ünlü Norveçli oyun yazarı Henrik İbsen öldü.

1919- İzmir'in İtilaf Devletleri adına Yunan güçlerince işgalini protesto için Sultanahmet Mitingi yapıldı.

1928- Türk Vatandaşlığı Kanunu TBMM'de kabul edildi.

1938- İstanbul Elektrik Şirketinin hükümetçe satın alınmasına ilişkin sözleşme Ankara'da imzalandı.

1943- Hikaye yazarı Hulusi Koray öldü.

1944- Nazi liderlerinden Himmler, Müttefiklerin eline geçmemek için siyanür kapsülüyle intihar etti.

1949- İkiye bölünen Almanya'nın batı tarafında ''federal cumhuriyet'' ilan edildi.

1960- İsrail, Nazi savaş suçlusu Adolf Eichmann'ı ele geçirdiğini açıkladı.

1971- İsrail Başkonsolosu Efraim Elrom, Nişantaşı'ndaki bir apartman dairesinde şakağına sıkılan 3 kurşunla öldürülmüş bulundu. Elrom, 17 Mayısta kaçırılmıştı.

1991- CHP'nin eski genel sekreterlerinden Kemal Satır öldü.

1992- İstanbul'a 117 yıl hizmet eden Galata Köprüsü yerinden sökülerek Haliç'e çekildi.

1994- Seramik sanatçısı Atilla Galatalı (58)  öldü.

1995- ''Kömür kralı'' olarak tanınan Yeni Günaydın ve Tan gazetelerinin sahibi Bekir Kutmangil silahlı saldırıda öldü.

2002- Ankara'nın en eski ve en büyük sinemalarından Akün, 1975 yılında Ertem Eğilmez'in unutulmaz filmi ''Hababam Sınıfı'' ile açtığı perdelerini, yine aynı filmle bir daha açılmamak üzere kapattı.

2006- Ege Denizi üzerinde keşif uçuşu yapan Türk ve Yunan Hava Kuvvetlerine ait iki F-16 uçağı havada çarpışarak, düştü. Pilot Üsteğmen Halil İbrahim Özdemir paraşütle atladı ve Panama bandıralı bir tanker tarafından kurtarıldı. Pilot Üsteğmen Özdemir, daha sonra askeri helikopterle getirilerek, Fethiye
Devlet Hastanesinde tedavi altına alındı.

24

1543- Dünya'nın Güneş'in çevresinde döndüğünü ispatlayan bilim adamı Kopernik öldü.

1844- Amerikalı mucit Samuel F.B. Morse, ABD Senatosu üyelerinin hazır bulunduğu bir deneyle ABD Kongre binasından Baltimore'da bir tren istasyonuna kendi icadı olan Morse alfabesiyle ilk mesajı gönderdi.

1921- Mustafa Kemal Paşa'ya suikast için Ankara'ya geldiği kanıtlanan İngiliz casusu Mustafa Sagir idam edildi.

1924- Yabancı şirketlerce işletilen Anadolu Demiryolları şirketinin millileştirilmesi için Anadolu-Bağdat Demiryolları Müdiriye-i Umumiyesi kuruldu.

1944- Ressam Şevket Dağ İstanbul'da öldü.

1957- Tarihçi ve biyografi yazarı İbnülemin Mahmut Kemal İnal (82) İstanbul'da öldü. 

1965- Tiyatro sanatçısı Aşot Madat (83)  öldü.

1979- Yüzde 85'i yerli malzeme ile üretilen ilk Türk uçağı ''Mavi Işık 79-XA'', Kayseri İkmal Merkezi'nde başarılı bir deneme uçuşu gerçekleştirdi.

1983- Bulvar gazetesinin düzenlediği güzellik yarışmasında Türkiye Güzellik Kraliçesi seçilen Hülya Avşar'ın evli olduğu ortaya çıkınca ikinci güzel Dilara Haraççı kraliçe ilan edildi.

1989- Bulgaristan'dan Türkiye'ye zorunlu göç başladı.

2000- İsrail, Güney Lübnan'da 22 yıldır sürdürdüğü işgale son verdi.