T.C.

Devlet Bakanı

Prof. Dr. Ramazan MİRZAOGLU 'nun himayelerinde

 

2. ULUSAL DENİZCİLİK ŞURASI

ŞURA TERTİP KOMİTESİ

 

Şura Başkanı      :    Dr. Mustafa KORÇAK       Denizcilik Müsteşarı
                            :    Sancay VARLI                   Müsteşar Yardımcısı
                            :    Alparslan KAYA                Müsteşar Yardımcısı
                            :    Nuri AYDOĞAN               Müsteşar Yardımcısı
                            :    Ahmet AĞAR                     Müsteşar Yardımcısı 

1. Kadir DURMUŞ               Deniz Ulaştırması Genel Müdürü
2. Korer ÖZBENLİ               Gemi inşaa ve Tersaneler Genel Müdürü
3. Arif AYDIN                      Müsteşarlık Müşaviri
4. Dr.Hasan Ali ARIKAN      Müsteşarlık Müşaviri
5. Fariz ACAR                       Çözümleyici

ŞURA SEKRETARYASI
Arif AYDIN                           Şura Sekreteri Müsteşarlık Müşaviri
Dr.Hasan Ali ARIKAN           Müsteşarlık Müşaviri
Cengiz BAYDAĞ                    Müsteşarlık Müşaviri
Fariz ACAR                            Çözümleyici
Figen KARACAN                   Sekreter
Sevil YAVUZ                          Klavuz Yardımcısı

TEL                      : (312) 232 47 79-232 47 68
FAX                     : (312) 2323846
Adres                   : GMK Blv. No: 128 Maltepe/ANKARA

e-mail                   :

 

ÖNSÖZ

Bilindiği üzere, bilim, teknoloji ve haberleşme alanındaki baş döndürücü gelişmeler dünyamızda mesafe kavramını ortadan kaldırmıştır. Ülkeler ve Milletler arasındaki iktisadi, sosyal ve kültürel temas ve etkiler giderek artmaktadır. Dünyanın, yeni düzeni içinde yaşadığımız sürece globalleşme denilmektedir. Globalleşen dünyada artık hiçbir ülke içe dönük iktisadi politikalarda başarıya ulaşmayı ülkemiz için, başarının anahtarı büyük kazançlar sağlayacak sosyo ekonomik politikalarla uygulamaya koymak, pazarlarda pay sahibi olmak ve her sahada rekabette başarı kazanmaktır. Bu yüzden iktisadi kalkınma içinde Denizcilik Sektöründe de yeni ufuklar açmak gereğimiz ortadadır.

Bu cümleden olarak, Denizcilik Sektörüne ilişkin sorun ve darboğazların tespiti ile bu sektörün ülke ekonomisine katkısını artırarak sorunların çözümüne yönelik çalışmalar kapsamında tüm Kamu Kurum ve Kuruluşlarımız, Bakanlıklar, Üniversiteler, Bilimsel Kuruluşlar, Vakıflar, Dernekler, İşveren ve İşçi Temsilcilerimizin bir araya gelerek sektörümüze değerli katkıda bulunan Genel Kurula tebliğler öncesi görüş bildirerek daha geniş düşünmemizi sağlayan ve toplantılara katılarak bizleri aydınlatan tüm çalışma gruplarına Müsteşarlığım ve Sektörümüz adına teşekkür ederim.

28-30 Eylül 2000 tarihinde İstanbul'da yapılacak 2. Ulusal Denizcilik Şurası Genel Kurulunda tartışılacak olan tebliğler sektörümüzün geleceğine yol gösterecek ve sağlıklı yapılanmasını sağlayacaktır.

Bu duygularla, emeği geçen tüm görevlilere tekrar teşekkür eder saygılar sunarım.

Dr. Mustafa KORÇAK
        Müsteşar

 

2. ULUSAL DENİZCİLİK ŞURASI

EĞİTİM ÇALIŞMA GURUBU RAPORU

1. Giriş

21. Yüzyılın başlangıcında Dünya'daki geleceğe yönelik gelişmeler ile Türkiye'nin siyasal, toplumsal, ekonomik durumu ve coğrafi konumu, Türk Ticaret Denizciliği'nin sorunları, Türkiye'nin insan kaynakları topluca değerlendirildiğinde; 2. Ulusal Denizcilik Şurası'nın toplandığı bugünlerde, çözümlerin denizcilik eğitiminin başarılmasına bağlı olacağı hiçbir tartışmaya yer bırakmayacak biçimde bilinmektedir.

Artık anlaşılmıştır ki Dünya Denizleri, bireylerin ya da tek tek ulusların değil, geçmişten geleceğe tüm insanlığın ortak zenginliğidir. Ayrıca Denizcilik ve Deniz Taşımacılığı, uluslararası bir uğraş alanıdır. Bir gemiadamının eğitim eksikliği ya da yetersizliğinden kaynaklanan bir olumsuz olgunun bedelini, yalnızca o gemiadamı ya da çalıştığı denizcilik kurumu değil, tüm Dünya denizleri ve gelecek kuşakları da kapsayacak biçimde tüm insanlık ödemektedir. Bu nedenledir ki, ülkelerin denizcilik eğitimi sorunları ve sorunların çözümü, ulusal olmanın çok ötesinde uluslararası ölçeklerde ele alınmaktadır.

20. Yüzyılın özellikle son 10 yılı, denizde can, mal ve çevre güvenliği ile ilgili Uluslararası Sözleşmelerin gerekleri ve Liman Devleti denetimleri giderek daha katı olarak uygulanmaya başlanmıştır. Uygulamalar ayrıntılı biçimde irdelendiğinde, olumsuzlukların hemen hemen tümünün gemiadamlarının ya da denizcilik işletmelerinde çalışanların eğitim eksiklikleri ve yetersizliklerinden kaynaklandığı görülmektedir. Yine bu nedenle denizde güvenliği sağlamak için SOLAS uygulamaları ve simülatörlerle eğitim zorunlulukları ile ISM Uluslararası Güvenlik Yönetimi Kuralları düzenlemeleri, deniz kirliliğini önlemek için MARPOL kuralları ve bütünü kapsayacak biçimde denizcilik eğitiminde STCW gerekleri öncelikli ve ağırlıklı    önemlerini korumaktadırlar.

21. Yüzyılda ancak Denizcilik Eğitimini başaranlar, Dünya Denizlerinde varolabilecek ve bayrak dolaştırabileceklerdir.

 

            1.1. Tarihsel Süreç

Osmanlı Devleti'nde kaptanlar ve gemi inşa mühendislerinin tümü Bahriye'den yetişmişlerdir. 18. yüzyılın son çeyreğine dek kaptanların Yeniçeri Ocağı'nda usta çırak ilişkileri içinde eğitilerek yetiştirildikleri bilinmektedir. Çağına göre denizcilik eğitimi yapan bir okul, ancak 18. yüzyılın sonuna doğru açılmıştır. Cebelitarık Boğazı'ndan Akdeniz'e geçen Rus Baltık Filosu'nun, Osmanlı Filosu'nu Çeşme Koyu'nda sıkıştırarak, 6/7 Temmuz 1770 gecesi tamamen yakmasından sonra Kaptan-ı Derya'lığa getirilen Cezayirli Hasan Paşa'nın çabalan sonucu Padişah III. Mustafa buyruğu ile 1773 yılında Mühendishane-i Bahrî-i Hümâyûn açılmıştır. Mühendishane-i Bahrî-i Hümâyûn, tarihsel süreç içinde, günümüzün İstanbul Teknik Üniversitesi olmuştur. Mühendishane-i Bahrî-i Hümâyûn; Tersane Mimarı yetiştiren Gemi İnşaatı Bölümü ile Kaptan yetiştiren Seyr-i Sefain (Navigasyon) Bölümü'nden oluşturulmuştu.

18. ve 19. Yüzyıllarda Osmanlı Devleti'nin deniz ticareti ve deniz taşımacılığı hemen hemen bütünüyle Levantenlerin elinde idi. Bu gelenekselleşmiş yapıyı değiştirmek amacıyla, Deniz Ticareti Taşımacılığı üst düzey insan gücü gereksinimini karşılamaya yönelik ilk eğitim-öğretim kurumu olan bugünkü İTÜ Denizcilik Fakültesi, 5 Aralık 1884 günlü Padişah II. Abdülhamit'in buyruğu ile, İstanbul-Heybeliada'da bulunan Mekteb-i Bahriye-i Şahane'nin (Deniz Harp Okulu) özel bir bölümü biçiminde yatılı olarak "Leyli Tüccar Kaptan Mektebi" adıyla açılmıştı. Yüzyılı aşkın bir süre kendi alanında tekilliğini sürdüren bu eğitim kurumumuz, tarihsel süreç içinde birçok yapısal değişime uğrayarak gelişmesini sürdürmüştür.

 

Deniz Harp Okulu, başlangıçtan beri her dönemde kesintisiz olarak, Türk Deniz Taşımacılığının her konusunda çalışarak uğraş veren üst düzey insan gücüne sürekli kaynaklık etmiştir. Ayrıca Deniz Kuvvetleri Komutanlığı'na bağlı Deniz Astsubay Sınıf Okulu ile başta Seyir Hidrografi ve Oşinografi Dairesi başta olmak üzere birçok birim, denizcilik eğitimine dolaysız ya da dolaylı olarak çok önemli katkılarda bulunmuştur. Deniz Harp Okulu'nun üniversite yapısına kavuşturulma uğraş ve girişimlerinin sonuçlanma aşamasına varmış olması, gelecekte Deniz Kuvvetlerimizin katkılarının daha da yoğunlaşacağını ve bilimsel araştırmaları da kapsayacak boyutlara ulaşacağını göstermektedir.

 Son 50 yılda ve özellikle 20. Yüzyılın son 10 yılında, Denizcilik Eğitimi ve Öğretimi alanında Türkiye'de önemli kurumsal yapılaşma atılımları gerçekleştirilmiştir.

2.Gemiadamları ile Denizcilik İşletmeleri ve Tersane Çalışanları

Denizcilik eğitiminin çerçevesini belirlemek açısından, gemiadamlannın yeterlik sınıflan ile denizcilik işletmeleri ve tersane çalışanlarının tanımlanmaları özel bir önem taşımaktadır.

Denizcilik alanında çalışanlar, iki bölüme ayrılarak incelenebilirler.

1.  Gemiadamları

2.  Denizcilik işletmeleri ve tersane çalışanları

Gemiadamlan; 30 Ocak 1997 gün 22893 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren "Gemiadamlannın Eğitim, Belgelendirme, Sınav, Vardiya Tutma, Kütüklerime ve Donatılma Esasları Hakkında Yönetmelik"e göre sınıflandırılarak belgelendirilmektedir.

Denizcilik   işletmeleri   ve   tersane   çalışanlarının,   mevzuat açısından ya da bir başka gerek nedeniyle, gemiadamları gibi bir yeterlik belgesi almaları gerekmemektedir. Ancak günümüzdeki iletişim araçlarının büyük gelişmişliği ve pekçok yeni gelişmelerin sürdürülüyor olması, karada konumlanan denizcilik işletmelerinin denizde bulunan geminin yönetilmesindeki etkinliğini olağanüstü arttırmaktadır. Bu nedenle denizcilik işletmelerinde çalışanların, yeterlik belgesi olmasa bile, ISM (Uluslararası Güvenlik Yönetimi Kuralları) Sertifikası alınması gereği uygulamaları giderek yaygınlaşmaktadır. Günümüzdeki uygulamalar göz önünde bulundurulursa, denizcilik işletmeleri ve tersanelerde çalışanlar aşağıda gösterilmiştir. 

            2.1.Türkiye'de Denizcilik Eğitimi

Denizcilik eğitimi; ağırlıklı olarak Deniz Taşımacılığı uygulamaları göz önünde tutularak, gemiadamları, denizcilik işletmeleri ve tersane çalışanları ile ayrıca yüksek lisans ve doktora eğitimlerine yönelik olarak gerçekleştirilmektedir. Türkiye'de günümüzde gerçekleştirilen denizcilik eğitimi; özetle, üç başlık altında toplanabilir.

A - Gemiadamlarının eğitimleri
B - Denizcilik işletmeleri ve tersane çalışanlarının eğitimleri
C - Yüksek lisans ve doktora eğitimleri

 

            2.1.1.Gemiadamlarının Eğitimleri

Gemiadamlarının eğitimlerini, Dünya'da ve ülkemizdeki uygulamalar ve yasal düzenlemeler bakımından, iki ana başlık altında toplamak olanağı vardır.

1. Gemiadamlarının yeterlik almasına yönelik eğitimler
2. Gemiadamlarının sertifika almasına yönelik eğitimler

Gemiadamlarının yeterlik almasına yönelik eğitimleri; yürürlükte olan 30 Ocak 1997 gün 22893 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan "Gemiadamlarının Eğitim, Belgelendirme, Sınav, Vardiya Tutma, Kütüklenme ve Donatılma Esasları Hakkında Yönetmelik" ile belirlenmiştir.

 Başlangıç tayfa yeterlikleri olan "MİÇO" ve "SİLİCİ" için;
İlkokul mezunu olmak gerekmektedir. Ayrıca güvenlikle ilgili
Ø      Denizde Canlı Kalma Eğitimi,
Ø      Temel Deniz Yangın Savunma Eğitimi,
Ø      Temel İlk Yardım Eğitimi,
Ø      Personel Emniyeti ve Sosyal Sorumluluk Eğitimi sertifikaları alınmasına yönelik eğitimler önkoşul olarak aranmaktadır.

GEMİCİ / YAĞCI

Tayfa yeterliklerinde yükselmeler için, yalnızca belirli sürelerle deniz hizmet gerekmektedir. Ancak gerek güvene gerekse makine sınıfı tayfaların vardiya sorumluluğunu üslenebilmeieri için

Ø      Vardiya Tutma Eğitimi

sertifikasının alınması gerekmektedir. Miço'luktan Gemici'liğe ve Silici'likten Yağcı'lığa yükselmek için, deniz hizmeti yanı sıra bir diğer seçenek 2 ay süreli "Gemicilik Özel Eğitimi" ya da "Yağcılık Özel Eğitimi" almaktır. Ancak "Gemicilik Özel Eğitimi" ya da "Yağcılık Özel Eğitimi", bugüne dek hiç düzenlenmemiş, Gemici ve Yağcı olmak için yalnızca deniz hizmeti koşulunu sağlamak yeterli olmuştur. Ayrıca Yağcı olmak için; Sanat Enstitüsü ya da Endüstri Meslek Lisesi kalıpçılık, torna, tesviye, metal işleri, makine ressamlığı, modelcilik, dökümcülük, maden, metalürji, iş makineleri, elektrik, elektronik, demircilik, sıhhi tesisat ve ısıtma bölümleri mezunu olmak koşulu aranmaktadır.

 
LİMAN KAPTANI

Ø      3 yıl süreli Denizcilik Meslek Lisesi Güverte Bölümü mezunu olmak

Ø      Denizcilik ve Su Ürünleri Meslek Lisesi Güverte Avlanma Bölümü mezunu olmak

Ø      Meslek Yüksekokulu Güverte Bölümü mezunu olmak

Ø      Meslek Yüksekokul Su Ürünleri Bölümü/Programı mezunu olmak

Ø      Su Ürünleri Fakültesi mezunu olmak

Ø      Deniz Astsubay Güverte Sınıf Okulu Seyir Branşı mezunu olmak

Ø      Deniz Astsubay Güverte Sınıf Okulu Seyir Branşı dışındaki branşlardan mezun olup "Gemiadamları Seyir ve Gemi İdaresi Kursu" eğitimini görmüş olmak

 

KIYI KAPTANI

Ø      Denizcilik Meslek Lisesi Güverte Bölümü mezunu olmak

Ø      Su Ürünleri Meslek Yüksekokulu Güverte Bölümü mezunu olmak

Ø      Meslek Yüksekokulu Deniz ve Liman İşletmeciliği Bölümü mezunu olmak

Ø      Teknik Bilimler Yüksekokulu Sualtı Teknolojisi Bölümü mezunu olmak

Ø      Fakülte/Yüksekokul Denizcilik işletmeleri Yönetimi Bölümü mezunu olmak

Ø      Su Ürünleri Fakültesi mezunu olmak

Ø      Deniz Bilimleri Fakültesi Balıkçılık Teknolojisi Mühendislik Bölümü mezunu olmak

 

YAKINYOL KAPTANI KLAS III ^(*)

Ø      Deniz Harp Okulu son sınıfına geçmiş ve okuldan ayrılmış olmak

Ø      ITU  Denizcilik Fakültesi/Denizcilik Yüksekokulu/Yüksek Denizcilik Okulu Güverte 4. Sınıfa geçmiş ve okuldan ayrılmış olmak Deniz Astsubay Güverte Sınıf Okulu Seyir Branşı mezunu olmak

Ø      Deniz Astsubay Güverte Sınıf Okulu Seyir Branşı dışındaki branşlardan mezun olup "Gemiadamları Seyir ve Gemi İdaresi Kursu" eğitimini görmüş olmak

^(*)   Yakınyol Kaptan Klas III Yeterlik Sınavı'na girebilmek için, "Gemiadamlarını Eğitim, Belgelendirme, Sınav Vardiya Tutma, Kütüklenme ve Donatılma Esasları Hakkınd Yönetmelik"in yürürlüğe girişinden önce yukarıda sıralanan eğitim-öğretim önkoşullarında birinin sağlanmış olması gerekmektedir.

 

SINIRLI VARDİYA ZABİTİ

Ø      4 yıl öğretim yapan Denizcilik Meslek Lisesi Güverte/üüverte-Avlanma Bölümü mezunu olmak

Ø      Deniz Harp Okulu 4. sınıfına geçmiş ya da bu sınıftan ayrılmış olmak

Ø      Deniz Astsubay Güverte Sınıf Okulu Seyir Branşı mezunu olmak

Ø      Deniz Astsubay Güverte Sınıf Okulu Seyir Branşı dışındaki branşlardan mezun olup "Gemiadamları Seyir ve Gemi idaresi Kursu" eğitimini görmüş olmak

Ø      Telsiz Zabiti olup Denizcilik Müsteşarlığı'nca onaylanmış "Telsiz Zabitleri için Sınırlı Vardiya Zabiti İntibak Eğitim Kursu"nu görmek

Ø      Ortaokulu bitirmiş ve açık denizde çalışan güverte sınıfı gemiadamı olup STCW-78 ve STCVV-95 Değişikliklerinin ilgili gereklerinde belirtilen ve Denizcilik Müsteşarlığı'nca onaylanmış "Sınırlı Vardiya Zabiti Eğitim Kursu"nu görmek

 

UZAKYOL VARDİYA ZABİTİ

IMO Model Kurs 7.03 ile 7.01 programlarını birlikte uygulayan Fakülte Güvert Bölümü ya da eşdeğer programları mezunu olmak

Ø      Deniz Harp Okulu

Ø      İTÜ Denizcilik Fakültesi Güverte Bölümü

Ø      Dokuz   Eylül   Üniversitesi   Deniz   İşletmeciliği   ve   Yönetimi   Yüksekokulu Güverte Bölümü

Ø      İÜ Mühendislik Fakültesi  Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği  Bölümü Gemi  İşletme Mühendisliği Programı

Ø      KKTC Yakındoğu Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Güverte Bölümü

 

IMO Model Kurs 7.03 programını uygulayan Meslek Yüksekokulu Güverte Bölümü mezunu olmak

Ø      İTÜ Meslek Yüksekokulu Güverte Bölümü

Ø      Kocaeli Üniversitesi Karamürsel Meslek Yüksekokulu Güverte Bölümü ve Haberleşme Bölümü

 

IMO   Model   Kurs   7.03   programını   uygulayan   Denizcilik   Müsteşarlığfnc onaylanmış "Uzakyol Vardiya Eğitim Kursu"nu başarılı olarak tamamlamış olmak

Ø      TÜDEV Eğitim Merkezi Güverte Bölümü

 
 UZAKYOL BİRİNCİ ZABİTİ ve UZAKYOL KAPTANI

IMO   Model   Kurs   7.01    programını   uygulayan   Denizcilik   Müsteşarlığı'ne onaylanmış "Uzakyol Kaptanı Eğitim Kursu"nu başarılı olarak tamamlamış olmak

 
DENİZ MOTORCUSU

Ø      Sanat Enstitüsü Motor Bölümü ya da Makine Bölüm mezunu olmak

Ø      Endüstri Meslek Lisesi Motor Bölümü ya da Makine Bölümü mezunu olmak

Ø      Teknik Lise Motor Bölümü ya da Makine Bölümü mezunu olmak

Ø      Meslek Yüksekokulu Motor Bölümü / Otomativ-Motor Bölümü mezunu olmak

Ø      Meslek Yüksekokul Makine Bölümü mezunu olmak.

Ø      Deniz Astsubay Makine Sınıf Okulu Motor ya da Çark Branşı mezunu olmak.

Ø      Deniz Astsubay Güverte Sınıf Okulu  Motor ya da Çark  Branşı  dışındaki

branşlardan mezun olup "Gemiadamları Motor Kursu" eğitimini görmüş olmak
 

DENİZ MAKİNİSTİ

Ø      3 yıl süreli Denizcilik Meslek Lisesi / Teknik Lisesi Makine Bölümü ya da Gemi Makineleri Bölümü mezunu olmak

Ø      Denizcilik ve Su Ürünleri Meslek Lisesi Makine Bölümü ya da Gemi Makineler Bölümü mezunu olmak

Ø      Motor Meslek Lisesi ya da Endüstri Meslek Lisesi Gemi Makineleri Bölüm mezunu olmak

Ø      Gemi Yapı Meslek Lisesi Motor Bölümü / Gemi Makineleri Bölümü / Makine-Monta Bölümü mezunu olmak

Ø      Meslek Yüksekokulu Motor Bölümü / Makine Bölümü / Otomativ Bölümü Makine Teknolojisi Bölümü /

Ø      Deniz Elektroniği Bölümü mezunu olmak

 

SINIRLI MAKİNE ZABİTİ

Ø      4 yıl öğretim yapan Denizcilik Meslek Lisesi Gemi Makineleri Bölümü mezunu olmak

Ø      Deniz Harp Okulu 4. sınıfına geçmiş ya da bu sınıftan ayrılmış olmak

Ø      Deniz Astsubay Makine Sınıf Okulu Motor ya da Çark Branşları mezunu olmak

Ø      Deniz Astsubay Makine Sınıf Okulu Motor ya da Çark Branşları dışındaki branşlardan mezun olup "Gemiadamları Motor Kursu" eğitimini görmüş olmak

Ø      Ortaokulu bitirmiş ve açık denizde çalışan makine sınıfı gemiadamı olup STCVV-78 ve STCW-95 Değişikliklerinin ilgili gereklerinde belirtilen ve Denizcilik Müsteşar!ığı'nca onaylanmış "Sınırlı Makine Zabiti Eğitim Kursu"nu görmek.
 

UZAKYOL VARDİYA MÜHENDİSİ / MAKİNİSTİ

IMO Model Kurs 7.04 ile 7.02 programlarını birlikte uygulayan Fakülte Gemi Makineleri İşletme Mühendisliği Bölümü ya da eşdeğer programlan mezunu olmak

Ø      Deniz Harp Okulu

Ø      İTÜ Denizcilik Fakültesi Gemi Makineleri İşletme Mühendisliği Bölümü

Ø      İÜ Mühendislik Fakültesi Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Bölümü Gemi Makineleri İşletme Mühendisliği Programı

Ø      KKTC YDÜ  Denizcilik Fakültesi Gemi Makineleri  İşletme Mühendisliği Bölümü

Ø      Makine Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü

Ø      Gemi İnşaatı ve Deniz Bilimleri Fakültesi Gemi İnşaatı Mühendisliği Bölümü

Ø      Makine Fakültesi Gemi Makineleri Mühendisliği Bölümü

Ø      Makine Fakültesi Gemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği Bölümü

IMO Model Kurs 7.04 programını uygulayan Meslek Yüksekokulu Makine Bölümü mezunu olmak

Ø      İTÜ Meslek Yüksekokulu Makine Bölümü

Ø      Kocaeli Üniversitesi Karamürsel Meslek Yüksekokulu Makine Bölümü

IMO   Model   Kurs   7.04   programını   uygulayan   Denizcilik   Müsteşarlığfnc onaylanmış "Uzakyol Makine Zabiti Eğitim Kursu"nu başarılı olarak tamamlamış olmak

Ø      TÜDEV Eğitim Merkezi Makine Bölümü
 

UZAKYOL İKİCİ MÜHENDİSİ / MAKİNİSTİ ve
UZAKYOL BAŞMÜHENDİS / BAŞMAKİNİSTİ

IMO Model Kurs 7.02 programını uygulayan Denizcilik Müsteşarlığı'nca onaylanmı Uzakyol Başmakinist Eğitim Kursu'nu başarılı olarak tamamlamış olmak
 

AMATÖR DENİZCİ

İsteme bağlı olarak gerek duyuldukça çeşitli kurum ve kuruluşlarca zaman zaman “Amatör Denizci   Eğitim Kursları" düzenlenmektedir.
 

YAT KAPTANI

Denizcilik Müsteşarlığı'nca onaylanmış en az l yıl süreli "Yat Kaptanlığı Eğitimi" veren kurumlardan mezun olmak

Ø      TÜDEV Çeşme Yat Kaptanlığı Kursu

Ø      Kocaeli Üniversitesi Karamürsel Yüksekokulu Yat Kaptanlığı Kursu
 

TELSİZ ZABİTLERİ

Telsiz Zabiti gemiadamı yeterliği alınmasına yönelik olarak, lise mezunu olup 2. Sınıf Telsiz Telgraf Operatörü olmak gerekiyordu. Ancak GMDSS sisteminin gemilerde uygulanışı ile, gemiadamı olarak Telsiz Zabitlerine gerek kalmamıştır. GMDSS Radyo Telsi Elektronik Operatörü (REO) olmak için lise mezunu olmak ve GMDSS Genel Operatör Sertifikası (GOC) için ortaokul mezunu olmak önkoşulu bulunmakta, GMDSS Kısıtlı Operatörü Sertifikası (ROC) için ise belli bir eğitim koşulu bulunmamaktadır. Tüm Telsiz Zabitleri   gemiadamı  yeterliği   alınmasına yönelik  olarak, T.C.  Telsiz Genel Vlüdürlüğü'nce düzenlenen sınavları başarmak koşulu yanı sıra

Ø      Denizde Canlı Kalma Eğitimi,

Ø      Temel Deniz Yangın Savunma Eğitimi,

Ø      Temel İlk Yardım Eğitimi,

Ø      Cankurtarma Araçlarını Kullanma Yeterliği Eğitimi,

Ø      Personel Emniyeti ve Sosyal Sorumluluk Eğitimi

güvenlikle   ilgili   sertifika   eğitimlerinin   alınması   önkoşul   olarak aranmaktadır.
 

YARDIMCI SINIF ZABİTLER / TAYFALAR

Gemi doktoru, gemi sağlık memuru, gemi hemşiresi, gemi nüklee mühendisi/teknisyeni, gemi elektrik Mühendisi/teknisyeni, gemi elektronik mühendisi/teknisyeni, gemi makine mühendisi / teknisyeni, gemi bilgi işlem makineleri programcısı/operatörü gemiadamı yeterliği alınmasına yönelik olarak, meslekleri ile Igili öğretim kurumlarından mezun olmalarının yanı sıra

Ø      Denizde Canlı Kalma Eğitimi,

Ø      Temel Deniz Yangın Savunma Eğitimi,

Ø      Temel İlk Yardım Eğitimi,

Ø      Cankurtarma Araçlarını Kullanma Yeterliği Eğitimi,

Ø      Personel Emniyeti ve Sosyal Sorumluluk Eğitimi

güvenlikle ilgili sertifika  eğitimlerinin  alınması  önkoşul olarak aranmaktadır.

Gemi  Katibi, Kamara Memuru, Gemi Ahçısı ve Kamarot gemiadamı yeterliği alınmasına yönelik olarak, yalnızca güvenlikle ilgili sertifika eğitimlerinin alınması önkoşul olarak aranmaktadır.
Gemiadamlarının sertifika almasına yönelik eğitimleri; yine yürürlükte olan 30 Ocak 1997 gün 22893 sayılı Resmi GazeteMe yayınlanan "Gemiadamlarmın Eğitim, Belgelendirme, Sınav, Vardiya Tutma, Kütüklenme ve Donatılma Esasları Hakkında Yönetmelik" ile belirlenmiştir.
 

STCW-78 ve STCW-95 DEĞİŞİKLİKLERİ EĞİTİMLERİ

1.      Denizde canlı kalma eğitimi

2.      Temel deniz yangın savunma eğitimi

3.      Temel ilkyardım eğitimi

4.      Cankurtarma araçlarını kullanma yeterliliği eğitimi

5.      Personel emniyeti ve sosyal sorumluluk eğitimi 
 

EĞİTİM KURUMU ÖĞRENCİLERİ

Ø      Deniz eğitim ve öğretim komutanlığı / Deniz Harp Okulu

Ø      İTÜ Denizcilik Fakültesi

Ø      DEÜ Deniz İşletmeciliği ve Yönetimi Yüksek okulu

Ø      İÜ MF Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Bölümü.

Ø      KKTC Yakındoğu Üniversitesi Denizcilik Fakültesi

Ø      İTÜ Meslek Yüksek Okulu

Ø      KTÜ Sürmene Deniz Bilimleri Fakültesi
 

ZABİT / TAYFA SINIFI GEMİ ADAMLARI

Ø      İTÜ Denizcilik Fakültesi

Ø      DEÜ Deniz İşletmeciliği ve Yönetimi Yüksek Okulu
 

TAYFA SINIFI GEMİ ADAMLARI

Ø      İTÜ Denizcilik Fakültesi

Ø      DEÜ Deniz İşletmeciliği ve Yönetimi Yüksek Okulu

Ø      Kocaeli Üniversitesi Karamürsel Meslek Yüksek Okulu

Ø      Ziya Kalkavan Denizcilik Meslek Lisesi

Ø      Akademi Denizcilik Özel Eğitim Merkezi

Ø      Akten Denizcilik Özel Eğitim Merkezi

Ø      Ekol Denizcilik Özel Eğitim Merkezi

Ø      Fruno Denizcilik Özel Eğitim Merkezi

Ø      Mercan Denizcilik Özel Eğitim Merkezi

Ø      Rota Denizcilik Özel Eğitim Merkezi

 

 

SİMÜLATÖR İLE SEYİ R GÜVENLİĞİ EĞİTİMLERİ

1.      Elektronik Seyir Eğitimi

2.      Radar simülatör eğitimi

3.      Radar gözlem ve plotlama eğitimi

4.      Otomatik radar plotlama aygıtı (Arpa) kullanma eğitimi

 

 

EĞİTİM KURUMU ÖĞRENCİLERİ / GEMİ ADAMLARI

Ø      Deniz eğitim ve öğretim komutanlığı /  Deniz Harp Okulu

Ø      İTÜ Denizcilik Fakültesi

Ø      DEÜ Deniz İşletmeciliği ve Yönetimi Yüksek Okulu

 

GEMİ TİPİNE GÖRE ÖZEL GÜVENLİK EĞİTİMLERİ

1.      Petrol tankerleri

2.      Kimyasal maddeler tankerleri

3.      Sıvılaştırılmıl gaz tankerleri

4.      Yolcu taşıyan RO-RO Gemileri gemi adamlarının eğitimi

5.      Hızlı Cankurtarma araçları kullanma eğitimi

"Gemi adamlarınm Eğitim Belgelendirme, Sınav Vardiya Tutma Kütüklenme ve Donatılma Esasları Hakkında Yönetmelik" gerekleri ile STCW-78 ve STCW-95 Değişiklikleırnin ilgili kuralları uyarınca gemi tipine gör düzenlenmesi gereken özel güvenlik eğitimleri henüz hiç düzenlenmemiş olup, 'Hızlı Cankurtarma Araçları Kullanma Eğitimi" dışındaki eğitimlerin sertifikaları, son 5 yıl içinde l yıl adı geçen gemi tipinde çalışmış gemiadamlarına doğrudan verilmektedir. "Hızlı Cankurtarma Araçları Kullanma Eğitimi" henüz hiç düzenlenmemiş ve sertifikası verilmemiştir.

 

ÖZEL UZMANLIK EĞİTİMLERİ

1.      GMDSS Kısıtlı operatörü eğitimi

2.      GMDSS Genel operatörü eğitimi

3.      GMDSS Radyo telsiz elektronik operatörü eğitimi

 

EĞİTİM KURUMU ÖĞRENCİLERİ / GEMİ ADAMLARI

Ø      Deniz Eğitim ve Öğretim Komutanlığı

Ø      İTÜ Denizcilik Fakültesi

Ø      DEÜ Deniz İşletmeciliği ve Yönetimi Yüksek Okulu

Ø      Ziya Kalkavan Aanadolu Denizcilik Meslek Lisesi

 

 

            2.1.2.Denizcilik İşletmeleri ve Tersane Çalışanlarının Eğitimleri

 

Denizcilik işletmeleri ve tersane çalışanların eğitimleri

1.      Lisans eğitimleri

2.      Özel uzmanlık eğitimleri    iki başlık altında toplanabilir.

 

 

LİSANS EĞİTİMLERİ

            Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Lisans Programı

Ø      İÜ MF Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Bölümü

 

            Deniz İşletmeciliği ve Yönetimi Lisans Programı

Ø      DEÜ  Deniz İşletmeciliği ve Yönetimi Yüksek Okulu

Ø      KKTC YDÜ Denizclik Fakültesi Deniz İşletmeciliği ve Yön. Bölümü

 

            Gemi İnşaatı Mühendisliği Lisans Programı

Ø      İTÜ  Gemi İnşaatı ve Deniz Bilimleri Fakültesi

Ø      YTÜ Makina Fakültesi Gemi İnşaatı Mühendisliği Bölümü

 

            Gemi Makineleri Mühendisliği Lisans Programı

Ø      YTÜ Makina Fakültesi Gemi Makinaları Mühendisliği Bölümü

 

 

ÖZEL UZMANLIK EĞİTİMLERİ

 

            Uluslararası Güvenlik Yönetimi ISM Kuralları Eğitimi

Ø      Deniz Eğitim ve Öğretim Komutanlığı

Ø      İTÜ  Denizcilik Fakültesi

Ø      DEÜ  Deniz İşletmeciliği ve Yönetimi Yüksek Okulu

Ø      Klas Kuruluşları

Ø      Özel Kuruluşlar

 

            Denizcilik Acentalığı ve Brokerlik Eğitimi

Ø      DEÜ  Deniz İşletmeciliği ve Yönetimi Yüksek Okulu

 

            Marina İşletmeciliği Eğitimi
            Denizcilik Surveyörlüğü Eğitimi
            Deniz Sigortacılığı Eğitimi

Ø      Bu eğtimler henüz örgün ve düzenli olarak yapılmamaktadır.

  

            2.1.3. Yüksek Lisans ve Doktora Eğitimleri

Denizcilik uğraşı alanı ile ilgili yüksek lisans ve doktora eğitimleri, son 10 yıl içinde başlatılmış olup geliştirilmeye çalışılmaktadır.

 YÜKSEK LİSANS EĞİTİMLERİ

             Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Yük.Lisans Programı

Ø      İTÜ  Denizcilik Fakültesi

Ø      İÜ MF Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Bölümü

 

            Gemi Makinaları İşletme Mühendisliği Yük.Lisans Programı

Ø      İTÜ  Denizcilik Fakültesi

 

            Güverte Yük.Lisans Programı

Ø      İTÜ  Denizcilik Fakültesi

 

            Gemi İnşaatı Mühendisliği Yük.Lisans Programı

Ø      İTÜ  Gemi İnşaatı ve Deniz Bilimleri Fakültesi

Ø      YTÜ Makina Fakültesi Gemi İnşaatı Mühendisliği Bölümü

 

            Denizcilik İşletmeleri Yönetimi Yük.Lisans Programı

Ø      DEÜ  Denizişletmeciliği ve Yönetimi Yüksek Okulu

 

 

DOKTORA EĞİTİMLERİ

             Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Doktora Programı

Ø      İTÜ  Denizcilik Fakültesi

             Gemi İnşaatı Mühendisliği Doktora Programı
      Ø      İTÜ  Gemi İnşaatı ve Deniz Bilimleri Fakültesi

Ø      YTÜ Makina Fakültesi Gemi İnşaatı Mühendisliği Bölümü

 

 3.  Denizcilik Eğitiminde Gelişmeler, Amaçlar, Yöntemler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri

            3.1.      20 Nisan 1989 tarih ve 3539 Sayılı Yasa ile ülkemizin taraf olduğu "Gemiadamlarınm Eğitim, Belgelendirme ve Vardiya standartları Hakkında Uluslararası Sözleşme-1978" (STCW-78) ve 01.02.1997 tarihinde yürürlüğe giren STCW-95 Değişiklikleri ile Sözleşmeye taraf ülkelere getirilen yükümlülükler Denizcilik Müsteşarlığınca yerine getirilmiştir. Bu çerçevede, STCW-78 ve STCW-95 Değişikliklerinin yürürlüğe girdiği 01.02.1997 tarihinde. Denizcilik Müsteşarlığınca hazırlanan "Gemiadamlarmın Eğitim, Belgelendirme. Sınav, Vardiya Tutma, Kütüklenme ve Donatılma Esasları Hakkında Yönetmelikle yürürlüğe girmiştir.

Yine Sözleşmenin IV. Maddesi ile 1/7 Kuralı ve Kod-A 1/7 hükmü gereğince taraf ülkelerin 01.08.1998 tarihine kadar IMO Genel Sekreterliği'ne gönderme zorunluluğu olan ve taraf ülkelerde uygulanan gemiadamlarının eğitim standartları ile belgelendirilmesine yönelik hükümleri içeren "Ülke Raporu" özenle hazırlanmış ve öngörülen tarihten önce IMO Genel Sekreterliği'ne gönderilmiştir. IMO Genel Sekreterliği'ne gönderilen "Türkiye Cumhuriyeti Raporu"nu inceleyen komisyon daha ayrıntılı bilgi edinmek ve tartışmak için Türk Heyeti'ni 21 Mayıs 1999 tarihinde Londra'ya davet etmiştir. Türk Heyeti, gemiadamlarının eğitim standartları ile belgelendirilmesine yönelik hükümleri içeren "Türkiye Cumhuriyeti Raporu"nu başarılı bir biçimde sunmuştur.

 

            3.2.      Ocak   2000 tarihinde yapılan IMO - 31. STW Komite Toplantısı'nda Singapur'un verdiği "Ülkelerin Denizcilik Eğitim Kalitelerinin Denetlenmesi" önerisi oybirliği ile kabul edilmiş bulunmaktadır. Buna göre, Şubat 2002 tarihine kadar bir Ülkedeki Denizcilik Eğitimi Kurumları STCW '95 1/6 uyarınca verdikleri eğitimin kalitesini uluslararası bağımsız yetkili kurumlarca belgelendirecekleri bir değerlendirmeden geçirtecek, İdare ülkedeki tüm Eğitim Kurumlarının durumunu bir "Ülke Denizcilik Eğitimi Kalite Standardı Raporu" biçiminde IMO'ya sunacak, IMO raporları Yetkili Kişi Panelleri'ne incelettirip "Denizcilik Eğitimi Beyaz Listesi" oluşturulacaktır.

Yeni Yüzyıl'ın başlangıcında Denizcilik Eğitimi; uluslararası bağımsız yetkili kuruluşlarca denetlenebilen bir eşdeğerliğe, küreselleşmeye, standardizasyona ve belgeli akreditasyona gitmektedir.

"Ülkelerin Denizcilik Eğitim Kalitelerinin Denetlenmesi" ve "Denizcilik Eğitimi Beyaz Listesi" konularındaki gelişmeler gözönüne alınarak ağırlıklı olarak vurgulanması beklenmektedir. Ülkemizdeki Denizcilik Eğitimi veren kurumların tümünün zaman yitirmeden Eğitimde Kalite Standardı sağlanması girişimlerini başlatmaları gerekmektedir.

            3.3.      Ocak 2000 'de yapılan , IMO-STW 31. Komite Toplantısfnda, Denizcilik Eğitimini geleneksel olarak üniversite düzeyinde yapan ülkelerin uyarıları ile STCW-95'de vurgulanan, ancak uygulamada çeşitli sorunların ortaya çıkmasına neden olan, Lisans Programlarına esas oluşturması istenen, IMO Model Kurs 7.03 / 7.01 ile IMO Model Kurs 7.04 / 7.02 asgari programları içerik ve saatlerinin gözden geçirilip yeniden düzenlenmesi karara bağlanmıştır.

Özellikle daha önce somut olarak vurgulanan kesin program saat toplamlarından vazgeçilmiş, her ülkenin kendi Eğitim Standartları ve Ön Eğitim Düzeylerine göre program saatlerinde esneklik getirildiği yeniden düzenlenecek IMO Model Kurs 7.01 / 7.02 / 7.03 / 7.04'de açıkça belirtilecektir. Türkiye yükseköğretimi 4 yıllık lisans ve 2 yıllık önlisans düzeyi Denizcilik Eğitimleri için, nitelikli ortaöğretim çıkışlı Türk öğrencisinin eğitim standartlarına ve ön eğitim düzeyine uygun daha az toplam saatlerde daha verimli olarak IMO Model Kurs Müfredatlarım verdikten sonra, arta kalan zamanlarda "Denizcilik Alanı Seçmeli Dersleri" vererek, Denizcilik Eğitiminin Dünya'da örnek alınabilecek düzeyde gerçekleştirilmesine yönelik yeni bir model geliştirilmelidir.

             3.4. 4 yıllık lisans düzeyinde Denizcilik Eğitimi yapan Üniversitelerin Fakülte / Bölümleri ile IMO Model Kurs 7.03 / 7.04 en az gerekleri çerçevesinde 2 yıllık Denizcilik Eğitimi yapan Meslek Yüksekokulları ve Kurs kuruluşları hiçbir tartışmaya yer vermeyecek biçimde birbirlerinden ayrılmalıdır. Şubat 2000 'de Dokuz Eylül Üniversitesi-İzmir'de yapılan toplantıda, 4 yıllık Lisans düzeyinde eğitim veren Üniversite Fakülte / Bölümler, bu kapsamda 17 Nisan 2000'e kadar birer taslak çalışma yapmak için görüş birliğine varmışlardır.

Bu konunun yeniden düzenlenme çalışmaları başlatılmış bulunan "Gemiadamlarınm Eğitim, Belgelendirme, Sınav, Vardiya Tutma, Kütüklerime ve Donatılma Esasları Hakkında Yönetmelik" ile çözümleneceği düşünülmektedir.

 

            3.5. Denizcilik Eğitiminin en büyük sorunlarından biri Öğretim Elemanı eksikliği ve yetersizliğidir. İTÜ Denizcilik Fakültesi, İÜ Mühendislik Fakültesi Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Bölümü ve Dokuz Eylül Üniversitesi Deniz İşletmeciliği ve Yönetimi Yüksekokulu'nca açılıp sürdürülen Yüksek Lisans Programları ve yine İÜ Mühendislik Fakültesi Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Bölümü tarafından sürdürülen Doktora Programı gereksinimi duyulan ve istenen düzeye kavuşturulabilmelidir.

İvedilikle denizci kökenli kişilere denizcilik bilim konularında Yüksek Lisans / Doktora yaptırılıp, YÖK düzey ve standartlarında kalıcı - tam zamanlı Öğretim Elemanı yetiştirilme koşullan yaratılmalıdır. Bunun içinde Üniversite / Fakültelerin Sektör / Devlet ile işbirliği içinde kendilerine maddi kazanç getirecek projeler yapabilme koşullan sağlanmadır. Bu konuda bir başka seçenek de ilk kuşak Türk Denizci Profesörler yetişene kadar, yabancı üniversiteler ile ortak uluslararası Doktora programları açmak ve yabancı Profesörlerden yararlanmaktır.

Devlet / Sektörün araştırmalarını Üniversite / Fakültelerde yaptırması araştırmacılara Avrupa / Amerika'daki gibi bir yandan bilimsel çalışma ortamı yaratırken, diğer yandan maddi olarak geçim sıkıntısı sorunlarının çözümünü sağlayacaktır. Şu anda Araştırma Görevlileri maddi sıkıntıdadır. Zamanlarını bilimsel çalışmaya ayıramamaktadırlar. Oysa Araştırma Görevlilerinin geçim sıkıntısı çekmeden, bütün zamanlarını bilimsel araştırmalara ayırabilmeleri için olanaklar yaratılmalıdır.

             3.6. Denizcilik Eğitimi pahalı ve altyapı yatırımı isteyen bir uzmanlık alanıdır. IMO ve STCW 95 eğitimde Tam Amaçlı (Full Mission) Simulatörleri önermektedir. Tam amaçlı simülatörlerin Denizcilik Eğitiminde zorunlu donanımı olması yönünde son yıllarda önemli gelişmeler olmaktadır. Bu nedenle ekonomik koşullar gözönünde bulundurularak bölgesel olarak Simulatör Merkezi / Laboratuvarı kurulmalı, tüm eğitim kurumlarının ortaklaşa yararlanmaları sağlanarak, kaynak savurganlığından kaçınılmalıdır. Ayrıca bilinmektedir ki, Devlet Denizcilik Eğitiminin büyük yatırımları gerektiren altyapısına bütçe ayıramamaktadır. Çözüm; kuruluşların kendi olanaklarını yaratmak için çaba harcamalarıdır. Üniversite / Fakültelerin kendi olanaklarını yaratabilmeleri için İdare; Denizcilik İşletmeleri çalışanlarının Liman Devlet Denetimi, Uluslararası Güvenlik Yönetimi (ISM) Kuralları ve benzeri eğitim gereksinimlerinin karşılanmasında Üniversite / Fakülteleri ağırlıklı olarak desteklemelidir.

IMO tarafından ve STCW-95 'de önerilen Tam Amaçlı Simulatörler, denizde karşılaşılabilecek değişik durumların hemen hemen tümünün oluşturulmasını tüm gerçek ayrıntıları ile kapsamakta, ancak oldukça büyük yatırımı ve eğiticileri için de uzun bir yetişme süresini gerektirmektedir. Bu yüzden standart dışı, oyun niteliği ağır basan ve göstermelik denilebilecek pekçok simulatörler ya da bilgisayar yazılım programları piyasada pazarlanmaktadır. Bu tür standart dışı simülatörlerden kaçınılmalı, Denizcilik Müsteşarlığı bu tür simülatörlerde verilen eğitimlere dayalı sertifika vermeyerek Denizcilik Eğitiminin Tam Amaçlı Simülatörlerde yapılabilmesi ortamını yaratmalıdır. Tam Amaçlı Simulatörlerde yalnızca eğitim değil, parasal açıdan Devlet / Sektör tarafından desteklenen, Doktora Araştırmaları da başlatılmalıdır. Türkiye ancak o zaman IMO'da yalnızca sözel savunma ile değil, somut matematiksel / deneysel verilerle deniz taşımacılığında yarıştığı ülkelerin karşısına çok daha güçlü olarak çıkabilecektir.

Denizcilik Eğitim kuruluşlarını çoğaltmak yerine, belirli merkezlerde toplama yoluna gidilmelidir. Bu Türkiye için yeterlidir. Altyapısız yeni Denizcilik Eğitim kuruluşları kurulmamalıdır.

             3.7. Denizcilik Eğitimi için Açık Deniz Eğitim Gemisi gerekmektedir. Özellikle Deniz taşımacılığında iddialı gelişmiş her ülkenin en az bir Eğitimi Gemisi vardır. Bunun temel nedeni, eğitim gemisinde verilen eğitim, ticari gemilerde yapılan stajdan çok farklıdır, doğrudan eğitime yönelik olduğundan çok daha verimlidir.

Uzun uğraşılar sonucu M/S AKDENİZ; İTÜ Denizcilik Fakültesi ile birlikte tüm eğitim kuruluşlarının gereksinimlerini karşılamak üzere alınmışsa da bütün çaba ve uyarılara karşın, işletme bütçesi verilmemiş olduğundan son derece verimsiz olarak kullanılabilmekte ve bir bakıma kaderine terk edilmiş durumdadır.

             3.8. Dünyada Denizcilik Eğitimini üniversite düzeyinde veren ve aynı sorunları paylaşan Ülkeler, 1999 yılında Denizcilik Eğitiminde Uluslararası anlamda ve yaygınlıkta Denizcilik Eğitiminin kalitesini artırmak amacıyla "Dünya Denizcilik Üniversite / Fakülteleri Birliği"ni (IAMU) kurmuşlardır. Beş kıtadan 40 kadar üyesi bulunan, Uluslararası Vakıflar, IMO / WMU tarafından desteklenen ve özellikle Denizcilik Eğitimi ile ilgili önerilere açık olan "Dünya Denizcilik Üniversite / Fakülteleri Birliği" IAMU Başkanlığı, 2001 Haziran ayına kadar Türkiye'de kalacaktır. İlk Yıllık Toplantısı İTÜ Denizcilik Fakültesi'inde 26 Haziran - 2 Temmuz 2000 tarihleri arasında yapılacak olan IAMU; 3 Workshop ile çalışmalarımı akademisyen / öğrenci düzeyinde ayrı ayrı sürdürecektir.

Birinci Workshop; Denizde Çalışan Denizcilik İnsan Kaynaklarının Lisans Program, Sınav ve Yeterlik Belgelendirilmelerinin Uluslararası Standartlaştırılması konusundadır.

İkinci Workshop; Karada Çalışan Denizcilik İnsan Kaynaklarının Eğitiminin Standartlaşmasının Yeterlik Belgesine Bağlanması konusundadır.

Üçüncü Workshop ise Denizcilik Eğitiminde Araştırma ve Kalite konusundadır. .

Türkiye bu fırsatı çok iyi değerlendirmelidir. IAMU içinde Türkiye'nin Denizcilik Eğitim / Armatör / ve ilgili kuruluşları diğer ülkelerin benzer kuruluşları ile bağlantı kurabilir ve işbirliği başlatabilir.

             3.9.      Gemiadamları  Sınavları; 1999 yılı içinde Soru Bankası, optik okuyuculu sınav değerlendirme sistemi ile, yılda 2 kez yapılabilen 15 gün süren klasik sınav sisteminden çıkartılmış; yılda 10-12 kez yapılabilen l gün süren ÖSYM tipi çağdaş bir sınav sistemine dönüştürülmüştür. Türkiye'nin GASM uygulaması; uluslararası takdir görmüş, IMO tarafından örnek gösterilmiş bir uygulamadır. IMO yeni çıkarttığı Ehliyet Sınav Model Kursu'nda Türkiye'nin GASM benzeri bir modeli önermektedir. Uluslararası saygınlık açısından bu model sürdürülmelidir.

İdare; özellikle alt yeterlilikler için, belli bir tarih içinde, akademisyenlere mutlaka yardımcı kaynak kitap yazdırılmak sınava girecek gemiadamlarına yardımcı olmalıdır. Gemiadamları Sınavları için, henüz yeterli yazılı kaynak yoktur hatta bazı konularda hiçbir yazılı kaynak bulunmamaktadır. Yardımcı Kaynak kitap yazılır, sorular bu çerçevede sorulursa bu aksaklıkların büyük ölçüde ortadan kalkacağı düşünülmektedir.

"'Gemiadamları Eğitim, Belgelendirme, Sınav, Vardiya Tutma, Kütüklenme ve Donatılma Esasları Hakkında Yönetmelik"in Gemiadamları Sınavları ile ilgili maddeleri ve "Gemiadamları Sınavları Konu İçerikleri Yönergesi" uygulamalarda edinilen bilgiler ve birikim göz önünde tutularak dikkatle incelenerek, çelişkili noktaları ve aksaklıkları giderecek gerekli geliştirmeler yapılmalıdır.

             3.l0.     Üniversitelerin Gemi Yönetimi Mühendisliği ve Gemi Makineleri İşletme Mühendisliği eğitim programları önündeki sorunlar, Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği eğitim programları önündeki sorunlar ile birlikte gerçekçilik, nesnellik, gerekircilik ve ekonomiklik ilkeleri ve sistem yaklaşımı ile çözümlenmelidir.

Ø      Gemiadamı özel kurslarının STCW'ye uygun bir şekilde disipline edilerek yapılandırılmalı ve denetlenmelidir.

Ø      Gemi Yönetimi Mühendisliği eğitiminde GMDSS, Telsiz ile elektronik seyir eğitimine önem verilmelidir.

Ø      Gemi Yönetimi Mühendisliği ve Gemi Makineleri İşletme Mühendisliği lisans programlarının temel ve uygulamalı bilimler, meslek dersleri çerçevesi aynı olmalıdır.

Ø      Kaynaklar ortak ve dengeli kullanılmalı, uygulamalı eğitim ve staj merkezlerinin işletme giderleri Devlet tarafından karşılanması yönünde olanaklar araştırılmalıdır..

Ø      Gemi Yönetimi Mühendisliği ve Gemi Makinaları İşletme Mühendisliği programlarını tamamlayanların daha büyük oranda daha uzun süre denizde çalışmaları amacına yönelik olarak denizde çalışmak istemeyenlerin öğretim sırasında Deniz Ulaştırma İşletme ya da Liman İşletme öğretim programlarına kaydırılmalıdır.

Ø      STCW'ye uygun sertifikalı eğitim ile lisans öğretimleri ilke olarak ayırt edilmelidir.

Ø      Sertifikaya yönelik STCW eğitimi Türk Milli Eğitim Sistemi içinde formüle edilmelidir.

Ø      STCW ile Gemi Adamı Eğitim Sisteminde, eğitim ekonomisi için denizde daha çok ve uzun süre çalışacak çözümlere formüllere gidilmelidir.

Ø      Ön lisans eğitimi sertifika amaçlı, lisans ve lisans sonrası eğitim akademik ve araştırma ağırlıklı olmalıdır.

Ø      Eğitim öğretim etkinlikleri, araştırma geliştirme faaliyetleri ile birlikte denizcilik işletmelerinde kaynak bulucu ve yaratıcı, katma değer oluşturucu, atılım yaptırıcı işlevde olmalı ve planlanarak yönlendirilmelidir.

             3.11. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Yakındoğu Üniversitesi Denizcilik Fakültesi ilk mezunlarını 2000 yılında verecektir. YDÜ Denizcilik Fakültesi'nden mezun olan Türkiye Cumhuriyeti uyruklu öğrencilerin açık deniz eğitimi (staj) için Gemiadamı Cüzdanı alabilmelerinde ve GASM tarafından düzenlenen Gemiadamları Sınavları'na girmelerinde bir sorun bulunmamaktadır. Ancak KKTC uyruklu öğrenciler yürürlükteki mevzuatla T.C. Gemiadamları Sicili'ne kayıt olamamaktadırlar. Gemiadamı Cüzdanı alabilmenin ilk koşulu T.C. vatandaşı olmaktır. Gemiadamı Cüzdanı alamadığı için öğrenci, staj yapmak amacıyla gemiye katılacağı zaman zorluklarla karşılaşmakta hatta staj yapamaz durumlara düşmektedir.

Kabotaj Yasası'nın bir sonucu olarak KKTC uyruklu kişilerin Türkiye Cumhuriyeti bayraklı gemilerde çalışabilme olanağı bulunmamakla birlikte, 1976 yılında çıkarılan bir Bakanlar Kurulu kararı ile Yüksek Denizcilik Okulu mezunu KKTC uyruklu kişilerin T.C. Gemiadamları Siciline kayıt olabilmeleri ve Türkiye Cumhuriyeti bayraklı gemilerde çalışabilmeleri yolu açılmıştı. Ancak bu karar, diğer öğretim kurumlarından mezun olanlara aynı olanağı sağlamamaktadır. Bu sorunun çözümü için öncelikle anılan Bakanlar Kurulu kararının yeniden ve diğer denizcilik eğitim kurumlarını da kapsayacak biçimde genişletilmesi gerekli görülmektedir.

KKTC Millet Meclisi 16 Kasım 1999 günlü KKTC Resmi Gazetesi'nde yayınlanan bir yasayla aralarında STCW-95 Değişikliklerinin de bulunduğu bir dizi IMO Sözleşmesini kabul etmiş ve ardından da bu konularda tüzük, yönetmelik ve yönerge çalışmalarını başlatmış bulunmaktadır. Yakın gelecekte tamamlanacak mevzuat ile; KKTC Gemiadamları Sicili T.C. uygulamalarına paralel olarak, yeterlikler belirlenerek düzenlenecek ve bir KKTC Gemiadamları Sınavları Merkezi oluşturulacaktır. KKTC Gemiadamları Sınavları Merkezi'nin vereceği gemiadamı yeterlikleri, Türkiye'deki uygulamalar da gözönünde bulundurularak STCW standartlarını sağladığı sürece, KKTC uluslararası alanda tanınıncaya dek T.C. makamlarınca da paralel belgelendirme ile onaylanması KKTC uyruklu gemiadamlarının bu konudaki sorunlarının çözümünü de sağlayacaktır. Ayrıca ortaklaşa girişimlerle bir ada ülkesi olan KKTC'nin denizcilik olanaklarının geliştirilmesi, Türk Denizciliğine önemli katkılarda bulunmasını sağlayacaktır.

             3.12.    Uluslararası bir sektör olan denizcilik alanında eğitimde uluslararası standartların sağlanması esastır. Denizcilik eğitimi amacıyla yapılacak yatırımlar ülkemiz coğrafyası ve bölgesel istihdam gereksinimleri göz önünde bulundurularak yaygınlaştırılmalı ve bu hedefe yönelik çalışmalar gerçekleştirilmelidir. Son yıllarda önem kazanmaya başlayan lojistik anlayışı da denizcilik eğitimi içerisinde değerlendirilmeli ve deniz ulaştırma lojistiği eğitimindeki gelişmelere uygun tedbirler alınmalıdır. Bu bağlamda, deniz ulaştırmasının diğer taşımacılık modları ile ilişkisini ortaya koyan eğitim stratejileri geliştirilmelidir. Gemi adamlarının eğitiminde uluslararası sözleşmelerle yükümlü olduğumuz standartların sağlanması amacıyla Yüksek Öğrenim Kurulu'na bağlı öğrenim kurumlarının ve Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı Anadolu Denizcilik Meslek Liseleri ve diğer meslek liselerinin denizcilikle ilgili birimlerinin yerleşim, yapı ve araç-gereç gereksinimlerinin karşılanması amacıyla gerekli önlemler alınmalıdır.

Denizcilik eğitimi veren Yüksek Öğrenim kurumlarının eğitim programlarının uyumu için eşgüdüm içinde olmaları ve kaynaklarını verimli bir biçimde kullanmaları için dayanışma ortamı desteklenmelidir.

Denizcilik eğitimi gören öğrencilerin uluslararası denizcilik dili olan İngilizce'yi çok iyi kullanmaları gerekmektedir. Bu amaçla lisans ve ön lisans düzeyine bakılmaksızın bir yıl temel İngilizce hazırlık eğitimi ve geri kalan yıllarda ileri düzeyde mesleki İngilizce eğitimine ağırlık verilmelidir.

Denizcilik öğrenimi gören öğrencilerin yapmak zorunda oldukları stajlar konusunda Yüksek Öğretim Kurumlarında ayrı ayrı "kariyer ofisleri" kurulmasının yanında bu ofislerin yakın işbirliği ve dayanışmasını sağlayacak "Merkezi Staj Komisyonu" oluşturulmalı ve sektörün bu konudaki desteğini ve yaptırımını sağlayacak yasal altyapı kurulmalıdır. Tüm denizcilik öğrencilerinin staj dönemlerinde karşılaştıkları sigortalanma sorunu çözüme kavuşturulmalıdır.

Deniz Ticaretinin gelişmesinde temel işlevleri olan karadaki denizcilik işletme kurum ve kuruluşlarında görev alacak kaliteli insan gücünün eğitimini üstlenmiş bulunan işletme, iktisat, hukuk ve özel mesleki alanları kapsayan çok disiplinli bir alan olan Deniz İşletmeciliği dalma gereken önemin verilerek, ilgili kamu kurumlarında bu bölüm mezunlarından azami derecede yararlanılması yoluna gidilmelidir. Ayrıca, deniz acente ve brokerlik açılışına ilişkin yönetmeliklerde bu eğitimin özel yeri dikkate alınmalıdır.

Dünya Deniz Ticaretinde söz sahibi olan ülkeler REO denilen ve gemilerde ayrı bir personel bulunmasını gerektiren Telsiz Elektronik Zabiti (REO) ehliyeti düzenlememekte olup, gemilerde çalışması zorunlu olan Güverte zabitlerinin Genel Telsiz Operatör (GOC) ehliyeti sahibi olmasını ve böylelikle telsiz görevlerinin bu kişiler tarafından yerine getirilmesini istemektedirler. Aynı gerekçeler Türk Ticaret Filosundaki armatörler tarafından da benimsenmekte ve Telsiz Elektronik Zabitlerinin gemilerde çalışma imkanları gittikçe azalmaktadır. Denizcilik sektörüne yıllarını vermiş eski telsiz zabiti şimdiki REO ehliyetli gemiadamlarmın bilgi ve becerilerinden bundan sonra da yararlanmak için, sözkonusu kişilerin güverte zabiti olarak değerlendirilmesine olanak tanıyan çalışmalara ağırlık verilmesine, ayrıca, varolan güverte zabitlerinin STCW-95'e uygun eğitim görerek GOC ehliyet sınavlarına katılması için ilgili kuruluşlar arasında çalışmalar yapılmasına gereksinim duyulmaktadır.

             3.13.    Ülkemizdeki Deniz Ticaret Filosu'na gemiadamı yetiştiren örgün ve yaygın eğitim kuruluşlarının tümü Denizcilik Müsteşarlığı'nca oluşturulacak bir inceleme/denetim birimi ile yerinde incelenerek denetlenmeli, gereksinimler ve sorunlar her eğitim kurum ve kuruluşu için ayrıntılı olarak saptanmalıdır.

Ø      Türk ticaret gemilerine alt yeterliklerde kaliteli gemiadamı yetiştirmek üzere ilk kez denizde çalışmaya başlayacakların eğitim önkoşulu, belirli bir tarihten sonra ortaokul hatta lise düzeyine yükseltilmelidir.

Ø      Varolan Deniz eğitim ve öğretim kurum ve kuruluşlarının eğitim ve öğretim standartları, uluslararası standartlara getirilene kadar yeni okul, bölüm ve program açılmasından olabildiğince kaçınılmalıdır. Denizcilik sektörümüze IMO Kuralları ile uygulamalarını ayrıntılı olarak izleyebilecek denizcilik eğitimli, bilgili ve deneyimli üst düzey uzmanlara gereksinimi vardır ve bu tür uzmanların sabırla yetiştirilmeleri gerekir.

Ø      Denizcilik Eğitimi veren Fakülte / Bölüm / Yüksekokul ve Meslek Liselerinde "Liman Devleti Denetimi" dersi müfredatlara konmalı, ayrıca belli zaman araları ile kurslar düzenlenerek denizcilik işletmeleri ve gemilerde çalışan zabitlerin bu konuda sertifıkalandırılma zorunluluğu getirilmelidir.

Ø      Japonya'da çeşitli denizcilik konularında eğitim veren JICA'ya her yıl 2 kişi gönderilmeli ve eğitilmeleri sağlanmalıdır.

Ø      İtalya Trieste'de kurulmuş ve ağırlığı "Liman Devleti Denetimi Eğitimi" olan merkeze her yıl 2 kişi gönderilmeli ve finanse edilmelidir.

Ø      Türk ticaret filosunun gelişmesi için düşük standartlı yabancı gemilerin Liman Devleti Denetimi vasıtası ile ülkemize taşımacılık yapması önlenmelidir. Bu amaçla, belli başlı limanlarımızda Liman Devleti Denetimi Birimleri kurularak, bu birimlara IMO standardlarmda sörveyör yetiştirilmesi ve atanması sağlanmalıdır.

Türk Ticaret gemilerinde en önemli sorunlardan biri, uluslararası standartlarda kaliteli zabit yetiştirmeye yönelik Denizcilik Eğitimi kuruluşları öğrencilerinin staj yapabilme olanaklarının azlığıdır.

Ø      Okul eğitim gemileri sağlanmalı, ya da

Ø      Eğitim fonundan kaynak aktarılarak Türk Ticaret gemilerinde stajyer öğrenciler için istihdam yaratılmalı, ya da

Ø      Yönetmelik değişikliği yapılarak, Türk Ticaret gemilerinden cankurtarana kapasiteleri ancak tayfaya yetecek kadar olan gemilerde yardımcı vardiya zabiti çalıştığında aynı miktarda tayfa indirimi yapılması kuralı uygulanmalıdır.

Ø      Orta Öğretim'de Denizcilik Eğitimi gören öğrencilerin 30.01.1997 tarih ve 22893 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Gemiadamları'nın Eğitim, Belgelendirme, Sınav, Vardiya Tutma, Kütüklenme ve Donatılma Esasları Hakkında Yönetmelik" gereği 12 ay liman seferi dışında açık deniz eğitimi (staj) görmeleri gerekmektedir. Bu gerek uygulamada, ancak yönetmelik değişikliği ile çözümlenebilecek zorluklar yaratmaktadır.

Türk ticaret filosunun 2 500 'ü zabit olmak üzere yaklaşık 20 000 gemiadamı gereksinimi vardır. Ancak Denizcilik Müsteşarlığı kayıtlarına göre ülkemizde yaklaşık 215 000 gemidamının bulunduğu bilinmektedir. Bu sayının ne kadarının gemiadamı olarak gemilerde çalıştıkları hatasız biçimde saptanmalıdır.

STCW Bölüm I Kural 1/6 'da yapılan değişiklik gereği, ülkemizdeki her düzeydeki Denizcilik Eğitimi 2002 yılından sonra ISO normlarına uygun duruma getirilmek üzere tüm olanaklar seferber edilmelidir.

Uluslararası yürürlüğe girmiş denizcilikle ilgili sözleşmeler, uygulamalar ve kuralların tümü taraf olunsun olunmasın Türkçe'ye çevrilerek gereklerinin zaman yitirilmeden yerine getirilmesi çalışmaları başlatılmalıdır.

Meslek eğitimi veren Fakülte, Yüksekokul, Anadolu Denizcilik Meslek Lisesi ve Denizcilik Meslek Liselerindeki denizcilik meslek bilgilerini veren öğretmen açığını karşılamak üzere bu dersleri verecek öğretmenlere yeterli ücret verme olanakları araştırılmalıdır.

            3.14. YÖK tarafından 1998-1999 öğretim yılında uygulamaya konulan ÖSS sınavında Anadolu Denizcilik Meslek Lisesi mezunlarının alanı kabul edilen Üniversiteler belirlenmiştir. Bu belirlemeye göre İTÜ Denizcilik Fakültesi gibi Lisans eğitimi veren okullar Anadolu Denizcilik Denizcilik Lisesi mezunları için alan kabul edilmemekte, dolayısıyla mezunların orta öğretim başarı puanları  0,5 yerine 0,2 katsayısıyla çarpılmaktadır. Bu durum Anadolu Denizcilik Meslek Lisesi mezunlarının kendi alanları olan lisans düzeyinde eğitim veren denizcilik ile ilgili fakültelere girişini güçleştirmektedir. Bu uygulama insan ve kaynak kaybına neden olmaktadır. Oysa kendi alanlarında fakültelere gitme olanağı verilmeyen bu öğrencilere, kendi alanlarındaki fakültelere ek puan verilerek tercih edilmeleri sağlanmalıdır.

IMO tarafından benimsenen kurallarına göre, denizcilik eğitimi kurumlarında öğretim eğitimin özellikle doğrudan deniz deneyimi olan eğitimcilerce verilmesi istenmektedir. Bugün MEB okullarında eğitim bu kural uyarınca deniz deneyimi olan eğiticilerin ücretli olarak çalıştırılması ile yürütülmektedir. Ancak bu ücret yeterli düzeyde değildir. Bu tür eğitimcilerin sözleşmeli olarak çalıştırılarak günün koşullarına uygun ücret verilmesi sağlanmalıdır. MEB da özellik arz eden branşlarda bir an önce sözleşmeli statüsüne geçirilmelidir.

            3.15.    Milli Eğitim Bakanlığı ile Denizcilik Müsteşarlığı, Denizcilik Eğitimi veren özel ve kamu kurum ya da kuruluşları için, donanım ve eğitim standartlarını belirleyen Özel Tip Yönetmelik çıkarması gerekmektedir.

Kurumsal üst düzey eğitim olanaklarının arttırılması gerekmektedir. SAR Koordinatörü, VIS Vardiya Görevlisi, Port State Kontrol Sürveyörü ve benzeri gibi profesyonel eğitim ve kariyer olanakları üniversiteler içinde geliştirilmelidir.

Eğitim müfredatlarını belirleme ve gemiadamları sınavları konu içeriklerini saptama bakımından büyük önem taşıyan, "Gemiadamlarının Eğitim, Belgelendirme, Sınav, Vardiya Tutma, Kütüklenme ve Donatılma Esasları Hakkında Yönetmelik"te Yakın Kıyısal Sefer ve Uzak Sefer tanımları için çok kesin ve hiçbir tartışmaya gerek bırakmayacak biçimde ayrımın getirilmesi gerekmektedir.

            3.16.    Denizcilik    işletmeleri çalışanlarının çoğu Liman İdaresi Denetlemeleri konusunda bilgili olmadıklarından limanlarımıza gelen yabancı gemilerin denetlenmesi ve eksikliklerin giderilmesi aşamasında sorunlar yaşanmaktadır. Gemi trafiğinin fazla olduğu İstanbul, İzmir ve Mersin gibi ana bölgelerde denizcilik işletmelerinde çalışanların PSC, ISM, GMDSS gibi denizcilikle ilgili güncel konularda ülke ekonomisine ve Türkiye'nin diğer ülkeler nezdindeki değerlendirmesine doğrudan etki edecek konularda denetlemelerin gereği gibi yapılarak eksiklerin hızla giderilmeleri için gemilere hizmet veren deniz acentelerinin eğitimi, ülke çıkarları ve denizciliğimiz açısından değerlendirilmesi zorunlu görülmektedir. Bu eğitimin şekil ve yöntemi Denizcilik Müsteşarlığı tarafından belirlenmelidir.

Yurtdışında (yabancı bayraklı gemilerde) çalışmak üzere Türk gemiadamlarının yurtdışına gönderilmesi ile ilgili yeterli mevzuat mevcut değildir. Denizcilik Müsteşarlığı eşgüdümünde hazırlanacak bir mevzuatla yurtdışına kaliteli gemiadamı gönderilmesi teşvik edilmelidir. Yurtdışına gönderilecek gemiadamlarının mesleksel, İngilizce ve fiziksel yeterlilikleri konusunda yeterlilikler hazırlanmalı ve bu konu devlet politikası olarak teşvik edilmelidir.

Ülkemizdeki eğitim kurumları arasında okul adı, sektörün gereksinimlerine göre okul ve öğrenci sayıları, dersler, müfredatlar gibi konularda mevzuat ve içerik açısından uluslararası ve ulusal mevzuata uygunluk ve kendi aralarında tam bir uyumluluk bulunmamaktadır. Uluslararası mevzuatın gerektirdiği asgari standartlara göre MEB ve YÖK bazında yapılacak paralel çalışmalarda okulların adı, ders, müfredatlarının düzenlenmesi ve yöresel gereksinimlerin belirlenmesi uygun olarak değerlendirilmektedir.

            3.17.    SOLAS kuralları gereği 300 grosston'dan büyük gemilerde zorunlu olan GMDSS Telsiz-Elektronik ve Genel Operatör ehliyetleri sınavlarında başarılı olan herkese anılan ehliyetler verilmekte olup eğitim koşulu aranmamaktadır. Belirtilen yeterlilikler için STCW-95'in özüne uygun eğitim zorunluluğunun getirilmesi, can ve mal güvenliği ile gemiadamı kalitesinin artırılması bakımından gereklidir. Bu nedenle sınav öncesi

- GMDSS Genel Operatör adaylarının IMO model kurs programına uygun eğitim kursunu başarılı olarak bitirmeleri ya da müfredatında bu programı içeren denizcilik eğitim vermekte olan bir okuldan mezun olmaları

- GMDSS Telsiz Elektronik operatör adaylarının ise en az Meslek Lisesi Elektrik ya da Elektronik bölümü mezunu olmaları

koşullarının aranması için gerekli girişimler yapılmalıdır.

            3.18.    Son yıllarda yapılan istatistik analizleri deniz trafiğinde modern teknolojinin daha fazla kullanımına paralel olarak kazaların azaldığını, ancak kazaların azalmasına rağmen bu kazaların nedenleri arasında "insan hatası" oranının arttığını göstermiştir. Kısacası genel kaza sayısı azalırken, insan hatasından kaynaklanan kazaların sayısında artma olmuştur.

Bu noktada yapılması gereken hem yeni yetişerek denizcilik sektöründe hizmet üretiminde yerini alacak insan gücünün eğitim kalitesinin ülke çapında standartlarını belirleyerek bu standardın altında eğitim veren kuruluşların eleman yetiştirmesinin ve yeterlik belgesi verilmesinin engellenmesi, hem de donatanları ve gemi işletenleri kaliteli insan gücü kullanmaya özendirecek kanuni yönlendirmelerin yapılmasıdır. Ayrıca meslek içi eğitim (on the job training) konusuna da önem vererek halen verilmiş olan yeterlik belgesi sahiplerinin de uluslararası kabul edilebilir standartlara yükseltilmesi ve bu yüzden PSC (Liman Devleti Kontrolü) uygulamalarında zorluklarla karşılaşılmasının önlenmesi gerekmektedir.

            3.19.    Ülkemizin önemli 7 büyük limanının işletmeciliğini yapan Devlet Demiryolları İşletmesi Limanlar Dairesi limanlarında çalışan gemiadamı olmayan büro personeline deniz-liman teknolojisi ve deniz-liman işletmeciliği konularında, ayrıca yine gemiadamlarına da yaygın eğitim, özel eğitim ve hizmet içi eğitim olanakları sağlanmalıdır.

            3.20.    Denizcilik Eğitimi yapılan eğitim kurumlarında sağlık bilgisi tıbbi bakım ve ilk yardım gibi konularda verilen eğitim standardize edilmelidir. Bu amaçla öncelikle eğitim verecek kişiler konunun teknik olması hata kabul edilemez önemi dolayısıyla çok iyi ve standardize bir eğitime tabi tutulmalıdırlar.

Ülkemizin sağlık alanında en yetkili kuruluşu olan Sağlık Bakanlığı bağlı Hudut ve Sahiller Genel Müdürlüğü, eğitim konuları ve teknik danışmanlık hizmetini, denizcilikle ilgili eğitim kurumları ile işbirliği içinde yapılması gerekliliğini düşünmektedir.

            3.21.    Deniz ticaret filosunun her kademe ve türde gemi adamı ihtiyacı yanında Yatçılık dalında da yabancı dil ağırlıklı eğitim verilerek kalifiye eleman yetiştirilmesinin ekonomiye olumlu katkılar sağlayacağı bilinmelidir.

            3.22.    Su ürünleri alanında ve balık avcılığında görev alacak personele seyir güvenliği ve deniz çevresinin korunmasına yönelik eğitim verilmesi ile Balıkçı Gemisi Kaptanlığı yeterlik sınavlarının konuları yeniden düzenlenmelidir.

EĞİTİM

Kalkınmanın, çağdaşlaşmanın ve dışa açılmanın esasını oluşturan eğitimin en önemli işlevlerinden biri de nitelikli insan gücünü yetiştirmektir.

Belirlenen nitelikteki insanı yetiştirmek, ancak iş alanlarının gereksinim duyduğu bilgi, beceri ve alışkanlıkları kazandıracak eğitim öğretim ortamının sağlanmasıyla mümkündür.

Oysa, ülkemizde iş hayatının gereksinim duyduğu nitelikteki insan gücünün yetiştirilmesinde çoğu zaman sorunlar yaşandığı bilinmektedir. Özellikle kamu ve özel sektör kuruluşlarının denizcilik eğitimi alanına yeterince yönelemeyişleri, denizcilik hizmetleri açısından önemli bir sorun yaratmaktadır. Bu durum, bir yandan kamunun eğitim maliyetini artırmakta, diğer yandan da verilen eğitimin kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir.

Şu halde; ister ortaöğretim düzeyinde örgün ve yaygın öğretim yoluyla olsun, isterse yüksek öğretim düzeyinde olsun, denizcilik hizmetlerinin gereksinim duyduğu nitelikteki insan gücünün yetiştirilmesi ihtiyacı, dün olduğu kadar bugün de önemini korumaktadır.

İlgili yasalarla da (1739 Sayılı Milli Eğitim Temel kanunu, 625 Sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu, 2547 Sayılı Yüksek Öğretim Kanunu vb.), ülkemizde her türlü kurumların kurum açma, öğretime başlama, eğitim, öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ile; yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarının eğitim, öğretim, yönetim, denetim ve gözetiminden ve ilgili kuruluşların çalışmaları arasındaki koordinasyonun sağlanmasından Milli Eğitim Bakanlığı sorumlu tutulmuştur.

 

SORUNLAR:

1.      Günlük deniz gezileri yapan işletmelerin gereksinim duyduğu işgücünün yetiştirilmesinde darboğazlar vardır.

2.      Deniz turizmi alanında çalışan ya da gereksinim duyulan personeli yetiştirmek üzere açılmış olan orta ve yüksek öğretim düzeyindeki eğitim kurumları yetersizdir.

3.      Yaygın eğitim alanında özel sektör tarafından açılmış olan kurslarda verilen eğitimin nitelikli olduğu söylenemez.

4.      Kurs açma belgesi alıp da faaliyet gösteren bir kısım denizcilik eğitimi kurslarının programları Milli Eğitim Bakanlığının onayından geçirilmemiştir.

5.      Denizcilik eğitimi konusunda Denizcilik Müsteşarlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı arasında istenilen düzeyde koordine sağlanamamıştır.

6.      Turizm meslek yüksek okulları ile turizm alanında eğitim veren işletmecilik fakültelerinde yat turizmi ile ilgili derslere yeterince yer verilememektedir.

7.      Bu alanda eğitim gören öğrencilere yat limanlarında ve işletmelerde yeterince staj yapma olanağı sağlanamamaktadır.

 

 

ÖNERİLER

1.      Deniz turizmi alanında çalışan personeli yetiştirmek üzere orta öğretim düzeyinde resmi ve özel Anadolu meslek liseleri açılmalı, yat limanlarının bulunduğu yörelerdeki Anadolu meslek liseleri bünyesinde denizcilik eğitimi bölümleri açılmalı.

2.      Denizcilik eğitimi veren yüksek öğretim kurumlarında yat işletmeciliği, deniz turizmi vb. alanlarda çalışacak elemanların yetiştirilmedi için gerek duyulan bölümler açılmalı.

3.      Yaygüı eğitini alanında Özel sektör tarafından açılmış olan kurslarda verilen eğitim, denizcilik sektörünün ihtiyaç duyduğu becerili insan gücünü yetiştirebilecek nitelikte olmalı.

4.      Denizcilik eğitimi vermek üzere kurum açma belgesi alıp da faaliyet gösteren özel kurslara ait bütün programlar. Milli Eğftinı Bakanlığının onayından geçirilmeli.

5.      Denizcilik, eğitimi konusunda ilgili birimler arasında koordinasyon sağlanmalı.

6.      Turizm meslek yüksek okullarında ve turizm alanında eğitim veren işletmecilik fakültelerinde yat turizmle ilgili derslere daha fazla yer verilmeli.

7.      Turizm liseleri ve yüksek okullarında eğitim gören öğrencilerin stajlarını yat limanları ve denizcilik işletmelerinde yapmalarını sağlayacak yasal düzenlemeler yapılmalı.