DI Haluk Işındağ ]  

Ø       Baş-istrelyaya donatılan yelkenlere “FLOK” denir.
İsmin bu niteliğini koruyabilmek için Baş-istrelya Direk arasındaki alanı %100 kabul edersek, bu alanı aşmamalıdır.
İç-istrelyaya donatılan yelkenlere de “FLOK” dendiği görülmüştür. Dilimizde doğru kullanılan adı “TRİNKET”tir. Bu tür yelkenler (Cutter = Kotra / iki flok bir anayelken, Yawl=Yarımdirek, Catch=Ketçlerde ve Schoner=Uskunalarda) görülür.
GENOVA da bir floktur. Ancak %100 lük alanı pupaya doğru aşarak %120 mertebesine doğru erişir. Genova niteliğini %100 den büyük olması ve “daha önemlisi” tepe açası, bir diğer ifadeyle rüzgarın çıkış biçimi belirler. Daha büyük oranlı Genovalar, giren rüzgar çıkamadığı için özellikle dar seyirlerde verimliliğini kaybeder.
Camadanlı (=küçültülmüş) Genova alan itibariyle %100’ün altına düşse dahi niteliği değişmez. Rüzgar dolaşımı aynı karakteri taşır. Değişen, rüzgar etkisinin ağırlık merkezinin deniz seviyesine ve pruvaya doğru yer değiştirmesidir. Bir diğer anlatımla, tekne daha az “bayılır” (=klinasyon / klinik=yatılı) ve daha az orsaya çeker. Özellikle saçakaltı=sağnaklı bölgelerde, tekne bayıldıkça orsasına çıkıyorsa yelken küçültülerek rüzgar baskısı pruvaya doğru kaydırılmalı ve dümendeki dengesizlikler giderilmelidir. Ancak küçültülse dahi hâlâ daha tek başına bir yelken sistemidir.

Ø       İstrelya gerisindeki yelkenler, direk gerisindeki yelkenlere kıyasla, seyir tipine ve rüzgar hızına göre 3 (ÜÇ) katına kadar daha verimli çalışabilirler.

Ø       Mandar köşesi üçgen biten (=Marconi) tüm yelkenlerde olduğu gibi “tepe” girdap bölgesidir ve yarasızdır.

Ø       Genova + AnaYelken = iki ayrı rüzgar sisteminin birlikte çalışmasıdır.

Ø       Flok + AnaYelken = Aralarında yırtmaç bulunan  bütün bir yelken sistemidir.  Flokun görevi ana-yelkene (=maestra =direk gerisindeki en büyük yelken) rüzgar pompalamaktır. Bu nedenle ıskota bağları ve dolayısıyla rayının pupa-pruva hattına daha yakındır. Örneğini ne yazık ki çok gördüğümüz biçimde abartılırsa, giren rüzgar çıkamaz (asal kural) ve tekne orsaya çıkartalım derken yoldan düşer, gereksiz girdaplar tüm verimliliği rezil eder.

Ø       AYRICA: Salma bir denge unsuru değil, suya yaslanma – Rüzgara yakın seyredebilme aracıdır.
Büyük teknelerde salmaların (Torpilli ve tümleşik / Yüzgeç veya tam) ağırlaştırılması salmaya yüklenen “SAFRA” niteliğidir.
Salma da, yelken de projeksiyon alanı kadar iş görür. (Bayıldıkça anlamlarını yitirirler)
-----

·         Optimist, Laser,  420/470, pirat, snipe serisinden gelen sporcular GENOVA kullanmadıkları için, Dragoncular da kesirli arma yani oldukça küçük Genova kullandıkları için Ana-yelkensiz edemezler.

·         Ortak davranışları sert rüzgarda BORİNA (tramola kertesine kadar orsa) hattına kaçarak rüzgarı boşaltmaktır.
-----
Oysa gezi ve gezi-yarış teknelerinde durum farklıdır ve bu davranış “sakıncalıdır”
Direkte oluşturulan, istemsiz ve uzun süreli titreşimler, “yaşamsal”dır. Direğin ve türevlerinin yaşamını bu biçimde bitirebilirsiniz. Aşırı orsaya çıkmayın ! Yelkenleri seyirde de, toplarken de aşırı ve uzun süreli yapraklatmayın.
-----

·         AŞIRI BAYMA:
Aşırı yelken alanı aşırı bayılmalara neden olur.

o       Doğa sizin yapmadığınızı yapmış ve tekneyi bayarak projeksiyon alanını küçültmüştür.
40 derece bayılan bir tekne, yelkenlerinin de “SALMASININ” da 2/5 ini kaybetmiştir.

o       Bu bayıklıkta, her dümen hareketinde iskele-sancak dönüşlerinin yanısıra, başı veya kıçı batırır, seyri frenler ve hatta kumanda etmez hale getirir. Hatta hatta “Ne broş yedik yaaa…!” ifadeleri daha sık işitilir…! (Arzu edilirse bu bölümü ayrıntıları ile görüşebiliriz.)

·         GÖVDE HIZI = Kendi yarattığı dalganın “içinde” (Yaran tekne) veya  “üstünde” giden teknelerde (Kayan tekne) farklı olmakla beraber belirlidir.
BAŞARI :  BU HIZA EN “GÜVENLİ” BİÇİMDE ERİŞMEKTİR.
DOĞAYA UYUM SAĞLAMAKTIR MARİFET. Kısa süreli başkaldırılar ile bahasını düşünmeden bir “diğerini” geçmek doğal değildir.
Buradaki “güvenli” ifadesine doğaldır ki, olası kurtarma manevraları da dahildir.

·         GENOVALI TEKNELERDE
Tekne hidrodinamisinde, üretim tekniğinde (Yalpa yetersizliği, dümen dinlememe, ….) bir bozukluk yoksa.
20 dereceden fazla baymamalı ve yelken küçültülmelidir. Bu durumda aşırı hız kaybı söz konusuysa ya karar yanlıştır ya da tekne.
Aşırı bayık seyirlerde (Bayılma çok dar seyirden apaza doğru giderek azalacaktır) Yelken alanının öncelikle ana-yelkenden  başlayarak “sıfır” mertebesine kadar küçültülmesi, yetmezse Genovanın camadanlanması (Sarılması veya uygun boya geçilmesi / Tipinin değiştirilmemesi)
ve 40 derece çevresindeki seyirler yerine 50-60 arasında gerçek rüzgar açısı tercih edilmeli, salmanın projeksiyon alanın gereksiz yere azaltılmalı ve yanal kayma önlenmelidir.
Daha sert havalarda (>30 knt) Genova iyiden iyiye küçültülmeli ve Ana-Yelken mümkünse üçüncü camadanda açılarak seyre devam edilmelidir. Bu yöntem rüzgara güvenli bir biçimde yaklaşmayı sağlayacaktır.

DİKKAT:  180 +/- 40 derece (=140 / 220) hangisi verimli ise “o” yelken açılmalı ve tek yelkenli seyir tercih edilmelidir. (Genova Ana-Yelkenin gölgesinde kalacaktır)

o        Gövde hızına yakın bir hıza erişilmişse, “FULL-ARMA” lı teknelerle hız açısından kayda değer bir kayıp sözkonusu değilse, hele hele hava sertleştikçe diğerleri geride kalıyorsa sadece “var” diye ana-yelken açmak istenmedik sonuçlar doğurabilir.

VERİ VARSA YORUMA GEREK YOKTUR…!

Selametle