Dost Köşesi       

İster gece isterse gündüz, süresi kısa da olsa kesildiğinde günlük yaşantımızı etkileyen "elektrik", adını nereden almıştır?

Evet çok haklısınız. Günlük yaşamımızda karşılaştığımız elektrik kesintileri, aydınlanmamıza sekte vurmasından tutun da, çeşitli aktivitelerimizde kullandığımız alet ve edevatın çalışmasına da mani olduğundan ve bu aletlere zarar verdiğinden dolayı çok can sıkıcıdır.

Elektrik, Latince "Electrum", Yunanca "Electron" kelimelerinden alıntıdır. Bu kelimelerin Farsça karşılığı kehruba, Türkçesi de kehribardır. Bilindiği gibi, kehribar bir yere hızlıca sürtülürse, statik elektrik meydana gelir ve hafif cisimleri kendine doğru çeker. İşte statik elektrik, ilk olarak kehribarın bu özelliğinden vücut bulduğundan, ismini de bu kelimenin Latince karşılığı olan "Electrum"dan almıştır.
 

Halojen (halogen) tipi elektrik ampulünün neden çıplak elle tutulmaması, önerilir?
 

Bildiğimiz konvansiyonel ampullerin imalinde adi cam kullanılırken, halojen tipi ampullerin imalatında en azından 250" Celsius ısıya dayanabilen özel quartz camı kullanılmaktadır.

Eğer halojen ampul, çıplak parmaklarla tutulmuş ve parmaklardaki doğal yağ cama bulaşmışsa, ampul devreye sokulup yüksek dereceye maruz kalınca, camın kristal yapısında dekompozisyon meydana geleceğinden ampul bomba gibi patlar. Bu durum da hiç şüphesiz, görünmez kazalara sebep olabilir.

Bu nedenle, halojen ampullerin elle tutulması çok sakıncalıdır. Eğer kazara ampul elle tutulmuşsa, cam, alkollü bir bezle silinip yağdan arındırılmalıdır, sonra iyice kurutulup münasip ve temiz bir bezle tutularak lambadaki yerine oturtulmalıdır.
 

Saat ibreleri neden soldan sağa, "clockwise" dönerler?
 

Modern kadranlı saatler icat edilmeden önce, zaman aralıkları güneş saati yardımı ile belirlenirdi.

Güneş saatinde zamanın belirlenmesi, üstüne güneş ışığı düşen bir cismin gölgesinin, güneşin gökyüzündeki hareketine bağlı olarak gün boyunca yer değiştirmesi esasına dayanmaktaydı. Güneşin doğal hareketiyle oluşan cismin gölgesi, altında bulunan ve zaman dilimleri işlenmiş bir plakanın üzerine düştüğünde, gölge soldan sağa doğru, yani clockwise denilen yönde hareket ettiğinden, akrepli yelkovanlı modern saatler icat edildiğinde, ibrelerin dönüş yönü de, gölgenin doğal hareket yönü olan soldan sağa olarak uygulanmıştır.

İlginç olan şu ki, eğer akrepli yelkovanlı modern saatler kuzey yarım küresi yerine güney yarım küresinde icat edilseydi, o zaman ibrelerin hareketleri soldan sağa yerine sağdan sola olacaktı ve "clockwise" tabiri de aksi yön için söylenecekti.