A  

Dalış dilinde "ABC" Maske, Palet ve Şnorkel anlamında kullanılır. Doğaldır ki bu gereçler olmadan dalış yapılamaz. Ancak, Bağımsız Aletli Dalış  " Scuba"  (Self Containing Underwater Breathing Aparatus) için bir dizi dalış gereci daha gereklidir.
Bu beraberliğimizde, kullandığımız aletlerin neler olduğunu, tercihlerimizi, alım sırasında dikkat etmemiz gerekenleri ve hangi sırada bu aletleri edinmemiz gerektiğini ve malzeme bakımını görüşeceğiz.
Konuyu ayrıntılarıyla incelememizin amacı, dalış becerilerini kazandıkça bu bölümü kaynak bilgi olarak kullanabilmektir.

PALET
Dalış için kullandığımız paletler, özellikle ısı kaybını önlemek için  patik ile birlikte kullanılırlar. Yani, çıplak ayak ile giyilmezler. Aşırı uzun ve sert olmamalıdırlar.  Özellikle ilk deniz eğitimlerinizde sürekli dibe basmanız gerekecektir ki bu da palet tabanlarının aşırı yıpranmasına neden olur.

Bu tip paletler ayak bileğini yorar ve gereksiz kas-kasılmalarına hatta kramplara neden olabilirler. Dalışa yeni başlıyor ve bu sporu ne yoğunlukta uygulayacağınızı tam bilemiyorsanız, yukarıdaki özellikleri yerine getiren en ucuz paleti almanızı öneririm.

Palet tokası nın nerdeyse her tür darbeye dayanabilmesi, kolay ayarlanabilmesi ve istemsiz açılmaması gereklidir. Genelde palet-kayış ayarları kullanıcı ve/veya patik değişmedikçe sadece bir defa yapılır. Palet kayışının esnekliği giyip çıkartma için yeterlidir.

Kalıcı ve uzun süreli bir dalış yaşamı için birkaç özelliğe daha dikkat etmemiz gerekli. Paletin kenar desteklerinin, su yönlendirme kanallarının bulunması önemlidir.

Sualtında yön ve hızımızı ayarlayabilmek için ellerimizi hiç kullanmayız. Yükselme ve alçalma işlemlerinde yüzerliliğimizden faydalanırız. Geri kalan tüm hareketlerimizi paletler ile yaparız. Bu da paletleri sadece yukarı ve aşağı hareket ettirmenin ötesinde sıkça yanal hareketler için kullanmamız anlamına gelir. Paletlerin kenar destekleri özellikle bu manevralar için faydalıdır.
 

PATİK
Paletin ayrılmaz parçasıdır. Palet ile birlikte alınmalıdır. Patik teknede ve sahilde ayrıca kullanılabilmektedir. Sert tabanlı olanlar tercih edilmelidir. Fermuarının veya benzer işlev gören bölümünün yeter kalitede olması, ayağa iyi oturması, palet ve kayışı ile temas eden yerlerinin destekli olması önemlidir. Kumaş bölümü genelde neoprendir. Isı izolatörü görevi yapar. Seçilecek elbisenin yapısına göre, elbisenin dışına veya içine giyilir. Kullanılış biçimine göre kumaş kalınlıklarına ve bilek bolluğuna dikkat edilmelidir.

Her kullanımdan sonra talı su ile yıkanmalı ve güneşte bırakılmamalıdır. Fermuarı üretici firmanın önerisi doğrultusunda "yağ" lanabilir. Genelde bakım gerektirmeyen malzemeden yapılmıştır. Bilmedik kişilerin patiklerinin kullanımı uygun değildir. İlk alınması gereken donanımlardandır.

  MASKE
Dalış-maskeleri genelde silikonlu malzemelerden yapılmıştır. Siyah veya ışık geçirmeyen maskeler dalıcının ışık kaynaklarından (yüzeye yakın dalışlarda güneş veya fener, flaş.. gibi) en az etkilenmesini sağlar. Dalış-maskeleri burnu mutlaka kapatırlar ve yüze iyi oturması önemlidir. Maske kayışının ön tarafa alınması, maskenin yüze tam oturtulup hafifçe bastırılması ve bu işlem sırasında burundan nefes alınıp verilmemesi halinde eğer maske yüzde düşmeden duruyorsa, maske yüze uygundur. Bıyıklı dalıcılar, bu teste özellikle önem vermelidirler.
Maske iç hacminin az, görüş açısının yeterli olması gerekir. Aşırı iç hacme sahip büyük maskeler, basıncın farkının artmasıyla "maske sıkışması" na, yani maske içindeki hava hacmının basınçla oranlı bir içimde küçülmesine ve maskenin kapladığı dokuların (en önemlisi göz) emilmesine neden olurlar. Maskenin burunluklu olması ve böyle bir durumda burnumuzdan yeterli miktarda hava vermemiz "maske sıkışması"nı önler (="Maske Eşitleme"). Maske alırken bir de yedek kayış alınmasında fayda vardır. Özellikle hanım dalıcıların elbise başlığını kullanmadan dalmaları halinde, maske kayışları saçları çeker ve rahatsızlık verebilir. Kayışa takılabilen özel aksesuvarlar veya yüzücü bonesi kullanmak hanımları bu rahatsızlıktan kurtarır. Maske ile kayış bağlantısı kolay ayarlanır ve ayar sırasında kayışı yıpratmayacak biçimde olmalıdır.

Maskeler tek veya çift camlı olabilirler. "Contact Lens" ile dalış yapılmamalıdır. Görme bozukluğu olan dalıcılar çift camlı maskeleri tercih etmelidirler. Yaklaşık üç dioptirilik görme

bozukluğundan itibaren maskelere optik-cam takılmaktadır ve bulunması kolaylıkla mümkündür. İşlemin maskeyi aldığınız yerde yaptırılması önemlidir.
 

Maskenin yüze oturan bölümünde yanak ve alna yapışan bir contası vardır. Bu conta burun kenarlarına kadar devam eder ve her iki kenarda boşluk bırakarak biter. Contanın kontrolu, parmakla altını sıvazlayarak üretim kalitesi kontrol edilmelidir.

Günümüz teknolojisinde maske camlarının dış yüzeyinde koruyucu, iç yüzeyinde ise buğlanmayı önleyici tabaka ile kaplanmış olanları vardır. Camlarda renk farkı yaratmadığı sürece istenirse tercih edilebilirler.  Buğulanmayı önlemek amacıyla satılan, markası bilinmeyen ve kalite güvencesi olmayan hiç bir kimyasalı kullanmayın. Buğunun oluşumu cam iç yüzeyindeki yüzey gerilimi ile ilgilidir. Maskenin tükrük (pütyalin) ile ıslatılması, yayılarak kurutulması ve dalış öncesi yıkanarak kullanımı bu iş için yeterlidir.
Maske güneşte bırakılmamalı, tatlı su ile durulanmalı ve deforme olmayacak biçimde bir kutu içinde saklanmalıdır. Tüm dalıcıların maske ve şnorkellerinin bir tatlı su bidonu içinde bulundurulması hijyenik değildir.

ŞNORKEL

Dalışa geçmeden önce ve sonra su üstünde kaldığımız süre içinde, gereksiz hava harcamamak ve/veya zorunlu olarak şnorkel kullanmamız gerekebilir. Şnorkel seçiminde eğitmenlerin bir bölümü şnorkellerin olabildiğince sade olmasını önermektedirler. Benim de katıldığım bir diğer bölümü ise, çırğıntı suyunu olabildiğince şnorkel borusuna almayan, şnorkele giren veya oluşan suyun atılması sırasında da özel valfler ile destekleyen şnorkelleri uygun görmektedirler.

 Donanımlı şnorkel çok daha konforlu olmasına rağmen, valflerinin zaman içinde bozulabilme riski de vardır. Yalın yapıdaki şnorkelleri gerektiğinde suni-solunum aracı olarak da kullanabilmek mümkündür. Şnorkel maske kayışı bağlantısı önemli bir parçadır. Maske ile şnorkelin kolaylıkla ilişkilendirilmesi, ancak istemsiz bir biçimde ayrılmamaları önemlidir.
Tüm diğer gereçlerimizde olduğu gibi, şnorkelimizi kullanımdan sonra mutlaka tatlı su ile yıkamalı ve asla güneşte bırakmamalıyız.

DALIŞ ELBİSESİ
Dalış elbisesinin birincil amacı ısı kaybını önlemektir. İkincil amacı ise yaralanmaları önlemek. İki tip dalış elbisesi vardır.

1. Kuru tip elbise
   Patikleri ile birliktedir. Başlık ve bileklikler tamamen sugeçirmez niteliklidir. Basınç arttıkça elbise katlanabilir ve vücudu sıkıştırabilir (squiz) İçine vücudu saran eşofman tarzı giysiler giyilir. Hiç bir ıslaklık geçirmediği için. Uzun süreli dalışlarda, soğuk iklim dalışlarında, yükselti (irtifa) dalışlarında, teknik dalışlarda tercih edilmektedir.
    

2. Islak elbiseler
   Yarı kuru ve ıslak olmak üzere iki tiptir. Yarı kuru olanın baş ve bilek çevrelerinde sıvı hareketini önleyici lastik contaları vardır.
   İsminden anlaşıldığı gibi sırılsıklam bir dalış ortamına neden olmazlar. Bir miktar suyun elbiseden içeri girmesi olasıdır. Ancak giren suyun hiç sirküle etmemesi, kesinlikle ısı kaybını önler.
   Tek, çift parçalı ve sıcak iklim kuşağında giylen "Shorty" diye anılan kısa paçalı  modelleri vardır. Shorty hariç tüm modeller genellikle başlıklıdır.
   Ayrıca başlık takılan tipleri de mevcuttur.
   Bu tip elbiseler "Neopren" olarak adlandırılan mikronize hava kabarcıklarından oluşan bir cins kauçuktan üretilirler. Dış yüzeyleri bir cins jarse ile kaplıdır. Jarse dokusunda veya altında izotermal doku ile güçlendirilmiş olanlarına da rastlamak mümkündür. Bu tip bir destek 5mm elbise kalınlığını yaklaşık 7mm eşdeğerine çıkartmaktadır. İçleri ise jarse veya havlumsu bir doku ile kaplıdır. Özellikle havlu tarzında olanların bakımı ve temizliğine dikkat edilmelidir. Hiç bir şekilde kirletilmemesi önerilir.
   Ülkemiz karasularında kış koşullarında dahi 5mm elbiseler (özellikle iki parçalı) yetmektedir. Çoğunlukla yazın uygulanan bu sporda birkaç kış dalışı için hareket kabiliyetini zorlaştıran daha kalın elbiseler tercih edilmemelidir. Bu tür gereksinimler için elbise altına giyilen aksesuvarlardan faydalanabilinir.

Islak tip (yarı-kuru) Dalış elbiseleri birkaç parçadan oluşabilir. Yanda iki parçalı bir dalış elbisesi örneklenmiştir.

ELDİVEN

Genelde soğuk sularda ve dip araştırmalarında kullanılır. 3mm den daha kalın eldivenler harket kabiliyetini engellemektedir. Aşırı soğuklarda önce bir cerrah eldiveni giyerek katmanın arttırılmasında fayda vardır.

KEMER, AĞIRLIK ve STOPPERLER
Eğer "BC" (Bouyency Compancator = Denge Yeleği) özel ceplerinde ağırlık taşınmıyorsa mutlaka kullanılması gereken bir donanımdır. Ağırlık dalış elbisesinin yüzerliliğini dengelemek için kullanılır. Bir dalış elbisesi yaklaşık 8 kg lık ağırlık ile nötr hale gelir. Bu maksatla bir kemer üzerine yerleştirilmiş kuruşun ağırlıklara gereksinim vardır. Aluminyum tüplerin içindeki hava azalınca (genelde) maalesef pozitif yüzerliliğe geçerler. Bu tip durumları önleyebilmek için de ek bir 2 kg ağırlığın bulundurulması faydalıdır.

Dalış kemerlerinde dikkat edilmesi gereken en önemli bölüm tokalarıdır. Tokanın kemeri sıkıştırmaması, mekanik direncinin yüksek olması (esnememesi) klips menteşelerinin güçlü olması, istem dışı açılmaması önemlidir. Kemer-toka bağlantısın perçinli veya yeterince güvenli bir biçimde ilişkilenmiş olması önemlidir. Kemer, deniz suyundan yıpranmayacak dokuda olmalıdır.

Kurşun ağırlıklar kemere bele bağlandığında simetrik olacak şekilde yerleştirilmelidir. İlk ağırlıktan önce ve sonuncusundan sonra stoper kullanılması son derece önemlidir. Dalış sonrası kemer çıkartılıp tekneye verirken, stoperi olmayan kemerlerden kurşun ağırlıklar kayabilmekte ve ciddi kazalara veya hasarlara neden olmaktadır.

Ağırlıkların herhangibir malzeme ile (genelde plastik) kaplanmış olması estetik bir konudur. Kemer ve kurşunların üzerine özel bir işaret yazılması veya çakılması gurup dalışlarında malzemenin tekrar tanınabilmesi açısından faydalıdır.
Kemer dalış elbisesinin üzerine ve tokası sol tarafta kalacak biçimde bağlanır.
Cepli ve özel ağırlıklı dalış-kemerleri de vardır. Şık ve düzenli bir görünüm sağlar.
Bu kemerlerin ağırlıklarının nasıl boşaltılacağı dalış öncesinde, dalış eşine (Buddy) mutlaka anlatılmalıdır. [Bu kontrol "Buddy-Check" listesinde atlanmamalıdır]

Bir sonraki dersimizde:
İnsan vücudu, sualtı uyumunu, Fizik ve Fizyoloji konularını  görüşeceğiz.

Tanımlanan malzemelerin bir bölümünü
http://www.yasberr.com/urunlerimiz.htm
adresinde bulabilirsiniz.