Güvenlik / Sağlık  

 Ne Kadar Puan O Kadar Maaş                                                         Dr. Nedim İnce

Bir süre önce gazetelerde bir haber okumuştuk. “Ne kadar ameliyat o kadar maaş” başlıklı haber ile ilgi görüşlerimi dile getirmiştim.

Ne kadar ameliyat o kadar maaş özel bir sağlık kuruluşunda yaşananları anlatıyordu ve sağlıkta ticarileşmenin bir boyutunu gösteriyordu bizlere.

Kamu sağlık kuruluşlarında aslında durum pek farklı değil. Hekimlerin maaşları 1.300- 1.600 civarında değişirken ellerine geçen ücretin büyük bir kısmını performans sistemi ile döner sermayeden ödenen paralar oluşturmaktadır.

Sağlık Bakanlığı’nın kuruluşlarında uyguladığı performans sistemi karmaşık bir takım hesaplamalara dayansa da sonuçta hekimler bu sisteme göre ürettiği hizmetler karşılığı topladığı puanlara göre döner sermayeden pay almaktadır.

Sağlık hizmetleri puanlanmakta ve en çok puan toplayan hekim döner sermayeden en çok payı almaktadır.

1.300- 1.600 lira civarından maaşı olan hekimlerin o ay eline geçen toplam parayı performans sisteminde topladığı puanlar belirlemektedir.

Kazanılan aylık gelirin asıl kısmını puanlar karşılığı alınan döner sermaye ödemesi oluşturduğundan; bu sistemde puan toplamak önem kazanmaktadır. Bunun sonucu hekim ürettiği hizmet yanında ve en az onun kadar bu hizmeti verirken ondan aldığı puana da odaklanmaktadır.

Bu odaklanma ister istemez hasta ile hekim arasında dolaylı bir parasal ilişkinin doğmasına neden olmaktadır: Ne kadar puan o kadar döner sermayeden alınan para…

Performans sistemi üretilen sağlık hizmetinin kazandırdığı puana odaklanmaya neden olur ve hasta-hekim arasında dolaylı bir parasal ilişkiye yol açarken başka sorunlara da davetiye çıkarabilmektedir.

Sağlık hizmeti buzdolabı satmak, daha fazla kumaş üretmek, daha fazla yolcu taşımak vb gibi… tanımlanmış ve ölçülebilir hizmetler değildir. Bu özellik sağlık hizmetlerini puanlar iken üzerinde tam bir anlaşma sağlanacak sonucun doğmasını engellemektedir.

Performans sisteminde hekimler döner sermayeden topladıkları puan oranında pay alırken, sağlık ekibinin diğer üyelerine ödenen paylar sürekli tartışma konusu yaratabilmekte ve hekim ile sağlık ekibinin diğer üyeleri arasında gerilimlere yol açabilmektedir. Bu da ister istemez sağlık hizmetinin üretilmesini etkileyebilmektedir.

Verilen sağlık hizmetleri aynı zamanda puan ve de puan karşılığı para demek olduğundan niteliğinden çok niceliği ön plana çıkmaktadır: Ne kadar çok sağlık hizmeti o kadar çok puan ve de para…

Hekimlerin topladıkları puan sadece kendilerine bağlı değildir. Çalıştıkları kurumun ürettiği sağlık hizmeti, uzmanlık alanları arasında farklılaşan sağlık hizmetleri, hekimler arasında farklılaşan tedavi tercihleri, sağlık kuruluşundaki hekim sayısı, aynı uzmanlık dalındaki hekim sayısı vb… birçok etken hekimlerin performans sisteminde topladıkları puanı ve dolayısıyla aldıkları ücreti etkilemektedir.

Hekimler arasında kendi kontrolleri dışındaki koşullardan dolayı aylık gelirlerinde çok büyük farklılıklar oluşmaktadır: Aynı sağlık kuruluşunda çalışan hekimler arasında olduğu gibi bu farklar, aynı sağlık kuruluşunda ve aynı uzmanlık dalında çalışanlar arasında da görülebilmektedir.

Mesleğini yaşama geçirirken gerek meslek gurubu içinde gerekse aynı sağlık kuruluşundaki çalışma arkadaşları arasında yaşanan çok farklı aylık gelirler ister istemez mutsuzluklara yol açmaktadır. Mutsuz hekimin işine ne kadar yoğunlaşacağını da kestirmek güçleşmektedir.

Hekimlerin aldıkları aylık gelir sadece meslektaşları arasında farklılık göstermemektedir, aynı zamanda aydan aya kendi gelirinde de ciddi farklılıklar olabilmekte ve bu da gelirde belirsizliğe yol açmaktadır. Belirsizliğin bulunduğu her ortamda ise gerginliğin yaşandığını, bunun da hata olasılığını arttırdığını genel psikoloji bilgilerimizden biliyoruz.

İnsanların emekleri karşılığında edindikleri gelir ciddi bir isteklendirme kaynağıdır. Bu temel gerçekten yola çıkan performans sistemleri hizmet sektörlerinin birçoğunda uygulanmakta ve olumlu sonuçlar alınmaktadır.

Performans sisteminin sağlık hizmetlerinde de aynı olumlu sonucu vereceği varsayımıyla yola çıkıldığını düşünebiliriz. Ama görünen o ki gerek sağlık hizmetlerinin özel yapısı, gerekse uygulanan performans sisteminin teknik özellikleri nedeniyle sağlıkta performans sisteminden  arzulandığı kadar iyi sonuç alınamamaktadır.

Dr. Nedim İnce      

www.pratikhaber.com

Dr. Nedim İnce'ye teşekkürlerimizle

Denizce

13.08.2009