| |
Kuzey Atlantik'in yaz aylarında bile sert koşullarında, Hamburg'dan Reykjavik'e giden yük gemisinde, eski ve çalımlı şileplerin özlemini duyan bir yolcu. Yepyeni bir şileple yapılan bir yolculuğu, gene de heyecan ve coşku veren bir deneyim haline getiren ne olabilir?
"Sanırım eski ve 'çalımlı' şileplerdekinin aynı: her gün, her saat, rengiyle, devinimiyle, her an yenilenen denizde... ayrı bir yerçekimi düzleminde hareket halinde olmak, enginlerin önünde birbirini izleyen sükunu ve rüzgarı yaşamak. Çünkü seyrin kendisi başka hiçbir olağanüstü unsur olmasa bile bir serüvendir." diyen yazar, Kuzey Avrupa denizleri ve limanlarında, coğrafya ve tarihle iç içe geçen bir yolculuğun, ticaret gemisinin gerçekleriyle örülü anlatımını, sanatkârca çekilmiş fotoğraflarla zenginleştirip sunuyor.
Önsöz'den...
Şilepler, Şairler, Yolcular
1933 yılının 25 Haziran günü coğrafya profesörü Faik Sabri Bey, İngiltere’ye gitmek üzere, Telamon adında bir şileple İstanbul’dan ayrılır. Bir Felemenk şirketine ait 3758 grostonluk Telamon, saatte 10-11 deniz mili hız yapabilen henüz beş yaşında bir gemidir. İzmir’e, Pire'ye, Girit'e, Kalamata'ya, Patras'a ve Ege Denizi'nde daha başka yerlere uğradıktan sonra Atlantik'e çıkarlar. Lizbon'a uğrar, Manş Denizi'nde bastıran yoğun sis altında tehlikeli bir seyir sırasında, "kaptanın yol keserek cankurtaran sandallarının hazırlanması emrini verdiği (...) korku içinde geçen bir gün"ün ardından yolculuğun otuzuncu gününde Amsterdam'a varırlar. Orada dört gün geçirdikten sonra, Den Haag'ın (Lahey) güneyindeki Hoek van Holland Limanı'ndan, bu kez "iki bacalı bir vapur ile (...) kuvvetli bir şimal-i gar-bî rüzgârı" altında çıkarak, İngiltere’nin Harwich Limanı'na ulaşacaklardır.
Daha sonraları bir tiyatro oyuncusu ve yönetmeni olarak ünlenecek Şirin Devrim, 1945 yılının Şubat ayında, İstanbul’dan New York'a doğru bir şileple yola çıkar. Adını yazmayı ihmal ettiği, muhtemelen hatırlamadığı bu şilep, II. Dünya Savaşı yıllarında Birleşik Devletler'de, savaşta kaybedilen taşıma yeteneğini yeniden kazanmak ve artan gereksinimi karşılamak üzere dizi halinde çok sayıda inşa edilen, Liberty tipinde, yaklaşık 7000 grostonluk şileplerden biridir. Geminin kıç kasara güvertesinde savaş koşulları nedeniyle yerleştirilen bir top, hâlâ, namlusu pupaya dönük durmaktadır. Kendisine verilen kamara da zaten savaşta topçuların kaldığı kamaradır. Gemide sekiz yolcu vardır. Bizzat kaptan, aceleyle inşa edilmiş bu gemilere güvenilmeyeceğini, birçoğunun ortadan ikiye bölünerek battığını söyler ve Şirin Devrim'e can yeleğini sırtından hiç çıkarmamasını öğütler. Akdeniz'de büyük bir fırtınanın ardından, gemiye binişlerinden iki hafta sonra Cezayir'in Oran kentine varırlar. Ardından iki hafta kadar da Atlantik'te seyirden sonra otuzikinci günde New York Limanı'na girerler.
Ne yazık ki şimdilerde şileple yolculuk, bundan altmış, yetmiş yıl öncekiler kadar uzun sürmüyor ve heyecanlı olmuyor. Benim bu kitapta anlatacağım yolculuk sadece altı gün sürdü...
Ömer Bozkurt
İzlanda Yolcusu
Prof. Dr. Ömer Bozkurt, 1943 yılında Üsküdar'da doğmuş, Galatasaray Lisesini ve Paris Üniversitesi'ni bitirmiştir. Atatürk Üniversitesinde sosyoloji alanında başladığı akademik mesleğini, Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü'nde kamu yönetimi alanında sürdürmüştür.
Sosyoloji teorisi, yönetim sosyolojisi, sanat kurumları yönetimi ve Avrupa Birliği konularında çok sayıda kitap ve makalesi, ayrıca G. Gurvitch, Michel Crozier, James G. March ve Herbert Simon'dan çevirileri vardır. International Institute of Administrative Science'ın (HAS) Bilim Kurulu üyesi, International Review of Administrative Sciences'ın (IRAS) Yayın Kurulu üyesidir.
Mesleği dışında coğrafya ve yolculuk edebiyatı ile ilgilidir. Bu alanda Her Yere Uzak Topraklar, Okyanusbilim Gemisiyle Kerguelen Adalarına Yolculuk (TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları, 2004) adlı bir kitap ve gezi dergilerinde yolculuk yazıları yayınlamış ayrıca Claude Levi-Strauss'un Hüzünlü Dönenceler (Yapı Kredi Yayınları, 4. baskı, 2004), Jean-Paul Kauffmann'ın Kerguelen Adalarındaki Kemer (Yapı Kredi Yayınları, 1997) adlı eserlerini çevirmiştir.
|
|
