ayda bir...                                                                     Turgay Tuna

Necdet Öğretmen

Yazı ve Fotoğraflar: Turgay  Tuna    

Necdet Kut, uzun yıllar  Galatasaray Lisesi’nin ilk okul birimi olarak kullanılmış
Ortaköy şubesinde, aralarından çok değerli edebiyatçıların,
bilim adamlarının, diplomatların çıktığı  yüzlerce öğrenci yetiştirdi.

Necdet Kut, bugün artık Türkiye'deki eğitim sisteminde nesli tükenip fosilleşmiş eğitmenler sınıfından bir ilkokul öğretmeniydi.. 1950’li - 1960'lı yılların hâlâ saf ve temiz hava soluklayan İstanbul'unda, Boğaz kıyılarını süsleyen ve günümüz modasının rant uğruna otele dönüştürülmek istenen görkemli yapılarından Ortaköy'deki Galatasaray Lisesi'nin ilk kısmında okuttuğu öğrenciler arasında; başarılarını uluslararası platformlara taşımış matematikçi, tıp doktoru, ekonomisyen, gazeteci, yazar, büyükelçi gibi elit insanlar yetiştirmişti. Evet, muhakkak ki bu insanların elde ettikleri başarılardaki en büyük şanslarının, yalnız İstanbul'un değil tüm ülke eğitimindeki en köklü, en değerli okullardan birinde eğitim görmüş olmalarından kaynaklandığı öne sürülebilirdi. Ancak, bunun ötesinde üstün başarılara imza atmış olan bu insanların Necdet Kut gibi Atatürk'e, onun kurduğu laik cumhuriyet ve demokrasiye delicesine tutkun bir öğretmenleri olduğu da göz ardı edilemezdi.. O; taze, genç cumhuriyet'in ilk yıllarında, tüm bir ulusun uzun yıllar yaşamış olduğu derin yaraların sarılıp; acıların mutluluğa dönüşmeye başladığı bir dönemde yetişmiş; görüp yaşadıklarının benliğinde oluşturduğu vatan sevgisi içinde seçtiği bu kutsal mesleğin bireylerinden biri olduktan sonra da bağrında dolup taşan çağlayanları yetiştirdiği öğrencilerine  akıtıp  aktarmaya  çalışmıştı..

Osmanlı Devleti’nin son döneminde Feriye Sarayı olarak kullanılmış, günümüzde
Galatasaray Üniversitesi olarak hizmet veren, eski Galatasaray Lisesi ilk okul binası

Necdet Kut'un öğrencileri ilkokul birinci sınıfta çatal bıçağın nasıl tutulduğunu ve yemeklerden sonra dişlerin mutlak fırçalanması gerektiğini öğrenirler; ikinci sınıfta kimi anne babalara taş çıkartacak kadar güzel yazı yazmaya başlarlar; üçüncü  sınıfta Orhan Veli'yi tanıyıp o zamanlar hâlâ varlığını sürdürmekte olan o malûm İstanbul'u "gözleri kapalı" dinlerler, dördüncü sınıfta çantalarından eksik olmayan Remzi Özyürek yayınlarının 30 kuruşa satılan Demokrasi kitabını hatim gibi indirirler; beşinci sınıfa geldiklerinde de öğretmenleriyle tartışabilme hakkını kazanmış olurlardı.. Necdet Kut öğretmen, Orhan Veli gibi Sait Faik ve Cahit Sıtkı Tarancı'nın da tutkunlarından biriydi.. Tenefüs saatlerinde, saraydan dönme okulun kıyı boyunca uzanıp giden yeşile boyanmış demir korkuluklarla çevrili bahçesinde, gözleri Vanıköy taraflarında bir yere takılıp gider; o zamanın ünlü memur sigarası "Birinci" yi  Sait Faik gibi dudaklarının  arasına sıkıştırıp içine derin derin çektikten sonra, dumanını uzun uzun denize doğru üfleyip dururdu.

1960-61 Ders yılında okulun bahçesinde çekilmiş bir fotoğrafta
Necdet Kut (ortadaki siyah ceketli öğretmen) öğrencileri ve mesai arkadaşlarıyla birlikte

Boğaz'ın koyu mavi sularına dalıp gittiği zamanlarda kimbilir neler geçerdi aklından?. Sekreteryada çalışan güzel hanımlardan birini mi, aybaşını nasıl getireceğini mi, yoksa üniversitede patlak veren öğrenci olaylarını mı düşünürdü?. Kolay mıydı, birbirlerini yaralayıp bereleyen o gençler arasında onun da yetiştirmiş olduğu öğrenciler bulunuyordu. Üstüne üstlük, yetiştirdiği yüzlerce öğrenciden de büyük beklentileri vardı. Onlar umuttu, gelecekti; aydınlık, refah bir Türkiye'nin temel taşlarıydı. Lakin, bunları düşündüğü günlerde 28 Nisan 1960 tarihine de çok az bir zaman kalmıştı. Evliydi, çocukları vardı... Ama, o kadar   fazla ayrıntıyı da öğrenciler pek fazla merak etmezlerdi. Her gün muntazaman aldığı, ikiye katlanmış Cumhuriyet gazetesi sırtında eskitemediği bohem paltosunun cebinden dışarıya taşar; bir eli cebinde, bir eli sigarasında; gururlu ve faziletli bir tebessümün yansıdığı yüzünde 1950'li yılların İstanbul'undaki parmakla gösterilen öğretmen portrelerinden birini çizerdi.

Aradan uzun yıllar gelip geçmiş…2005 yılında Ortaköy’deki eski okulda kimilerinin saçları beyazlaşmış, kimilerinin dökülmüş eski öğrencileriyle, 
o eski sınıf  fotoğraflarının çekildiği merdivenler üzerinde..

Necdet Kut, konuştuğu zaman tane tane konuşur, öztürkçe sözcükleri  kullanmakta da büyük bir beceri, akıl almaz bir titizlik gösterirdi. Öyle ki, bunu yaparken, sanki bir sorumluluğun veya bir zorunluluğun altında olduğunu hissettirirdi karşısındaki insana. Öztürkçe sözcükleri kullanmak onun için bir ibadet şekli gibiydi. Büyük öğle tenefüsü bittiğinde, cebinden keskin sesli polis düdüğünü çıkartır, uzun  uzun  üç  kere " türrrrt, türrrrt, türtt " diye  öttürdü mü okulun  önünden  geçip  giden Şehir Hatları vapurlarına "Kaptan düdük.." diye bağırıp top peşinde koşuşturmaktan kan ter içinde kalmış çocuklar; kum havuzunda oynamaya doyamayan minikler ağır ağır sınıflarının yollarını tutar, onun önünden geçerken, kılıklarına kıyafetlerine çeki  düzen vermeye çalışırlardı. Galatasaray’da öğretmenlik yapmak onun için bir gurur vesilesiydi. Seçmiş olduğu kutsal mesleği uzun yıllar burada icra etmiş Tahsin Yücel' den Ali Sirmen'e kadar değerli aydınlar yetiştirip bu eğitim yuvasından emekli olmuş, bu yuvada efsaneleşmişti. Ama, değil Galatasaray'da onun için Doğu'daki sarp  dağlarla çevrili bir köy okulunda öğretmenlik yapmak da bir o kadar şerefli bir yaşam  biçimiydi..

Uzun yıllar Tahsin Yücel, Ali Sirmen gibi değerler yetiştirmiş olan
Necdet Öğretmen, emeklilik yıllarında kendisini hiç beklemediği bir yerde,
Veliefendi’nin muhasebe kadrosunda buldu !
Hoş, çalışmak onun için mukaddes, gurur verici  bir yaşam biçimiydi,
ama emeklerini verdiği o uzun yıllar içinde bir şeyler ters gitmiş,
bir yerlerde çatlaklar oluşmuştu…

Çünkü, onun felsefesinde Türkiye'nin bütün okullarındaki çocuklar birdi ve her birinin en iyi şekilde eğitilip, aydınlatılması gerektiğinin bilincindeydi.. Gerçi, siyasetten günlük yaşama yozsuzlaşmanın durmadan başını alıp gittiği ve tarif edilemeyecek  kadar rahatsız edici boyutlar aldığı günümüze kıyasla Necdet Kut'un öğretmenlik yaptığı dönemler "toz pembe" güzel, ferah günlerdi. O dönemlerde Ortaköy' den  tramvay veya otobüsle Beşiktaş'a gidip, oradan  aktarma yaparak Levent'teki  evine  doğru yol aldığı zaman, gençler ayakta kalan yaşlılara, bayanlara yerlerini vermek için adeta yarışmakta; konuşup sohbet ederken bugün artık sakız gibi ağzımızın içine yerleşmiş öteki dillerde başka örneklerine rastlanmayan küfürler sarfetmemekte; insanlar saçlarını sakallarını dini ideolojilere gore şekillendirip laikliğe karşı kullanmamakta; "mafia" sözcüğünün henüz doğru dürüst ne anlama geldiğini bile bilmemekteydiler..

Yıllar sonra, uzun yılların emektar eğitimcisi Necdet Öğretmen Veliefendi Hipodromu’nda…

Uzun yıllar, sabah-akşam; bitmeden tükenmeden Ortaköy-Levent  arasında  "mekik  dokuyan" ve yüzlerce "erdemli evlat" yetiştiren Necdet öğretmen, gün gelip çattığı zaman bilmem kaçıncı basamaktan emekli olduğunda içi rahat, gönlü ferah; yorgun bedeninin uzun bir dinlence dönemine girdiği günlere ilk adımlarını atmış, eline geçen ikramiye ve primlerden de Ortaköy taraflarında kendisine güzel bir apartman dairesi satın almıştı.. Huzurluydu, huzurlu olmakta da haklıydı. Aslında, şanslı  bir dönemde öğretmenlik yapmış olduğunun da bilincindeydi. Çünkü, aradan geçecek olan yıllar içinde ekmeğin bile zor kazanıldığı günleri; emekli ikramiyesiyle değil  bir apartman dairesi, bir kümesin bile zor alınabileceği günleri görmeye başlamış "Tanrı beterinden esirgesin" demeye başladığı günler gelmişti.. Gelmişti ama, çok  geçmeden Necdet öğretmen de aldığı "iki kuruşluk" emekli maaşıyla geçinememeye başlamış, ister istemez "emeklilik dinlencesine" son vermek zorunluluğunda  kalmıştı..

“Okul yıllarını anma” gecelerinden biri.
Eski öğrencileri Necdet Kut‘un fotoğraflarını çekerken.

Yıllardan beri ciğerleri tebeşir tozlarıyla doluşmuş bu insan, yıllar yılı süren beklenti ve umutlarının tersine; sosyal, ekonomik ve beklemediği daha birçok büyük yıkıntıyla karşı karşıya kalmış verdiği tüm emeklerin boşa gittiğini yavaş yavaş idrak etmeye başlamıştı. Bir yerlerde, onun güzelliklerle, aydınlıklarla dolu planlarını, umutlarını çökerten bir şeyler, bir takım yanlışlıklar olmuştu. Sonunda da dayanamamış, yılların eğitimcisi Necdet  Kut Osmaniye' de Veli Efendi Hipodromu'nun  muhasebe servisine girmişti. Ardından Ortaköy'deki evini terkedip Bakırköy'e taşındı. 60 Yaşından sonraki yaşamında doksan derecelik açı farkıyla büyük bir değişiklik oluşmuştu... Veliefendi'de çalışmaya; "ganyan", "plase", "üçlü bahis" gibi terimlerle doldurulmuş uzun kağıtların üzerinde kalem oynatmaya başlamıştı.. En ağrına gideni de  "Öğretmenler Günü"nde bile Veliefendi'ye gelip mesai yapmaktı. Ama elden ne gelirdi ki ?. 

Necdet Öğretmen  bir anma gecesinde eski öğrencilerinden, bugün her biri birer iş adamı olan
Atilla Kızavul ve Mehmet Kamil Akıncıbay'la birlikte.

Ekmek savaşını devam ettirebildiği yaşamınının son demlerinde rüyalarını süsleyen çocuk gülüşlerinin, çocuk seslerinin arasına birbiri ardına durmak bilmeden koşan yağız Arap atlarıyla İngiliz taylarının kişnemeleri karışmıştı.. Evet, yıllardan beri düşlediği gelecekteki güzelliklerin tam tersine bir yerlerde bir şeyler olmuş, temel taşlarının arasında bir takım çatlak ve aksaklıkların meydana getirdiği derin  çöküntüler  oluşmuştu..

Turgay Tuna'ya teşekkürlerimizle

Denizce

24.11.2009